«Ταξίδι στο Φεγγάρι» (la Voyage dans la Lune) του Ζώρζ Μελιέ

«Ταξίδι στο Φεγγάρι» (la Voyage dans la Lune) του Ζώρζ Μελιέ

Το «Ταξίδι στο φεγγάρι» είναι μια ταινία επιστημονικής φαντασίας του 1902, οι εικόνες  της οποία έχουν σημαδέψει τον Παγκόσμιο κινηματογράφο. Σκηνοθέτης της είναι ο Ζώρζ Μελιές (George Méliès), Γάλλος ταχυδακτυλουργός που έκανε ζωντανές εμφανίσεις στο θέατρο Ρομπέρ Χουντίν στο Παρίσι. Στις ταινίες του,  ο γάλλος σκηνοθέτης, επέλεγε να παρουσιάζει μη ρεαλιστικές εικόνες, γεγονός που τον φέρνει σε αντίθεση με τις άκρως ρεαλιστικές ταινίες που δημιουργούσε ο Λουί Λιμιέρ.

«Ταξίδι στο Φεγγάρι» …

Η ταινία ξεκινά παρουσιάζοντας ένα επιστημονικό συμβούλιο το οποίο έχει συγκληθεί για να συζητήσουν την πιθανότητα ενός ταξιδιού στο φεγγάρι. Υπάρχουν υποστηρικτές αλλά και πολέμιοι. Καθώς ο χρόνος περνά το συμβούλιο πείθεται και ετοιμάζεται για το ταξίδι. Δημιουργούν μια κάψουλα σε μορφή βλήματος η οποία θα τοποθετηθεί σε ένα γιγαντιαίο κανόνι και θα εκτοξευτεί στη Σελήνη. Οι μηχανικοί δουλεύουν ασταμάτητα ενώ οι επιστήμονες επιβλέπουν τις διαδικασίες. Όταν θα φτάσει η ώρα της εκτόξευσης νεαρές κοπέλες, ντυμένες ναύτες, οπλίζουν το κανόνι. Το κανόνι πυροδοτείται και πλήθος κόσμου ζητωκραυγάζει καθώς αποχαιρετά τους γενναίους εξερευνητές. Το ταξίδι είναι πλέον γεγονός,  το φεγγάρι καθώς το πλησιάζουν μεγαλώνει διαρκώς ώσπου αποκαλύπτεται πως έχει και αυτό πρόσωπο. Η κάψουλα το χτυπά στο μάτι, ένα δάκρυ κυλλά και μια από τις γνωστότερες σκηνές στην ιστορία του παγκοσμίου κινηματογράφου γεννάται.

Ταξίδι στο Φεγγάρι, Ζώρζ Μελιέ,1902
Η σκηνή κατά την οποία ο πύραυλος προσεληνώνεται στο πρόσωπο Σελήνης.
Στο φεγγάρι…

Οι επιστήμονες προσσεληνώνονται. Επικρατούν εικόνες κρατήρων και αιχμηρών τόπων ενώ βουνά μετακινούνται εμφανίζοντας τη γη. Τα αστέρια και οι πλανήτες έχουν πρόσωπα και οντότητες. Οι επιστήμονες κοιμούνται και ξυπνούν σε ένα χιονισμένο τοπίο εν μέσω μιας χιονοθύελλας. Στην προσπάθεια τους να κρυφτούν οδηγούνται στο εσωτερικό του πλανήτη ανακαλύπτοντας ένα μανιταροδάσος. Εκεί συναντούν ιθαγενείς, τους «Σεληνήτες» (τους οποίους υποδύονται ακροβάτες της εποχής). Οι εξωγήινοι αιχμαλωτίζουν τους επισκέπτες και τους οδηγούν στον αρχηγό τους. Οι γενναίοι όμως εξερευνητές καταφέρνουν να αποδράσουν εξαϋλώνοντας με μια κίνηση τον άρχοντα. Τρέχοντας, φτάνουν στο όχημα τους που βρίσκεται στην άκρη ενός γκρεμού. Ένας εξ αυτών πιάνεται από ένα σκοινί που είναι δεμένο στην άκρη της κάψουλας, κρεμιέται από το γκρεμό και η βαρύτητα τους οδηγεί στην γη!  Στο ταξίδι της επιστροφής από λάθος παίρνουν και έναν «Σεληνήτη». Η κάψουλα πέφτει στον Ωκεανό, αναδύεται και ένα πλοίο τους οδηγεί στο λιμάνι. Εκει στήνεται ένα μεγάλο γλέντι προς τιμήν τους.

Θέαμα…

Στο «Ταξίδι στο φεγγάρι» εμφανίζονται πολλές εικόνες που κινούνται στη σφαίρα της φαντασίας. Ένας πύραυλος όμοιος με οβίδα, ανθρωπόμορφοι πλανήτες κ.α. Ο Γάλλος κινηματογραφιστής είναι εμφανές πως είναι επηρεασμένος από τις λογοτεχνικές δημιουργίες του Ιουλίου Βερν. Eπιθυμεί να οδηγήσει το θέαμα ένα βήμα πιο πέρα (είναι δημιουργός του stop motion, της παράλληλης έκθεσης, του σταδιακού σβησίματος (fade out) κ.α). Εύκολα μπορεί να διακρίνει κανείς πως δεν υπάρχουν καρτέλες με κείμενο όπως υπάρχουν σε άλλες ταινίες του βωβού κινηματογράφου. Στη μουσική, σε κόπιες που κυκλοφορούν, κυριαρχούν οι επικές μελωδίες ενώ υπάρχουν στιγμές που ακούγεται η μελωδία της Μασσαλιώτιδας. Αξίζει να σημειωθεί πως υπάρχουν και κόπιες της ταινίας ζωγραφισμένες στο χέρι ήδη από την εποχή που γυρίστηκε. Επιπλέον δεν υπάρχουν τίτλοι τέλους με τα ονόματα των συμμετεχόντων καθότι δεν είχαν ακόμα επινοηθεί.

Το πρώτο κινηματογραφικό στούντιο…

Το «Ταξίδι στο Φεγγάρι» είναι γυρισμένο εξ ολοκλήρου σε στούντιο. Συγκεκριμένα, είναι γυρισμένο στο πρώτο κινηματογραφικό στούντιο που δημιουργήθηκε ποτέ και ανήκε στον Μελιές. Ήταν ένα γυάλινο οικοδόμημα, κατασκευασμένο με την λογική ενός θερμοκηπίου, κοντά στο Παρίσι στο οποίο ο Γάλλος σκηνοθέτης προτιμούσε να κινηματογραφεί πρωί εκμεταλλευόμενος στο έπακρο το φως του ηλίου. Στο «ταξίδι στο φεγγάρι» τα σκηνικά είναι κατασκευασμένα από χαρτόνια και καμβάδες. Μάλιστα στη σκηνή όπου οι μηχανικοί κατασκευάζουν την κάψουλα υπάρχει στο φόντο, σε προοπτική, μια εικόνα στέγης η οποία είναι αντίγραφο της πραγματικής οροφής του στούντιο. Για την εν λόγω ταινία αξίζει επίσης να σημειωθεί πως η σκηνή της προσθαλάσσωσης της κάψουλας έχει δημιουργηθεί τοποθετώντας (κολλώντας) τη σκηνή πάνω από μια  μαγνητοσκοπημένη εικόνα του Ωκεανού.Τέλος η σκηνή που η κάψουλα βρίσκεται στο βυθό της θάλασσας και αναδύεται, είναι τραβηγμένη μέσα σε ένα ενυδρείο!

Ταξίδι στο Φεγγάρι, Ζώρζ Μελιέ,1902
Το πρώτο κινηματογράφικο στούντιο, εκεί ο Μελιέ δημιουργούσε τις ταινίες του.
Η πτώχευση…

Το «Ταξίδι στο φεγγάρι» αποτελεί ταινία ορόσημο στην Ιστορία του Παγκόσμιου κινηματογράφου τόσο για την πρωτοτυπία του θέματος της όσο και για τα πρωτοποριακά εφέ της. Παρόλα αυτά ο Μελίες πτώχευσε το 1913 . Σε αυτό οδήγησαν τόσο η κλοπή των ιδεών του από αμερικανικές εταιρείες παραγωγής (Το «Ταξίδι στο φεγγάρι» είχε κυκλοφορήσει στην Αμερική από τον Έντισον εβδομάδες πριν την επίσημη πρεμιέρα) όσο και η εμμονή του στη φαντασία, στα παραμύθια και στα τρικ. Κανείς όμως δεν μπορεί να αμφισβητήσει πως το 15 λεπτο αυτό ταξίδι στο φεγγάρι επηρέασε πολλούς δημιουργούς.Ένας εξ αυτών, ο Γκρίφιθ, ο οποίος δεν δίστασε  κάποια στιγμή  της καριέρας του να δηλώσει πως του χρωστάει πολλά. Επίσης τέτοιο  παράδειγμα αποτελεί και  το βιντεοκλιπ του συγκροτήματος Smashing pumpkins για το τραγούδι τους “tonight, tonight”.

Ζώρζ Μελιές…

Ο Ζωρζ Μελιές γεννήθηκε το 1861 και πέθανε το 1938. Ως ταχυδακτυλουργός γνώριζε πολύ καλά πως να δημιουργεί σαπσένς και να προκαλεί το ενδιαφέρον των θεατών. Εκτιμάται πως γύρισε περισσότερες από 500 ταινίες και είναι ο πρώτος που προσθέτει χρώμα στα φιλμ του. Ήταν ανήσυχο πνεύμα, λάτρευε το θέαμα και ο κινηματογράφος του έδωσε την ώθηση που χρειαζόταν για να δημιουργήσει τις εξωπραγματικές ταινίες του. Δυστυχώς όμως αυτός ο φιλόδοξος και άκρως ταλαντούχος νους πτώχευσε και σταμάτησε. Αξίζει να ειπωθεί πως η ταινία «Hugo» του Μάρτιν Σκορτσέζε παρουσιάζει μια εκδοχή για του τι απέγινε μετά ο μεγάλος σκηνοθέτης. Φυσικά είναι προιον μυθοπλασίας και δεν μπορεί να θεωρηθεί έγκυρο. Το σίγουρο είναι πάντως πως άνοιξε δρόμους στον κινηματογράφο, πήγε εκεί που λίγοι θα τολμούσαν και επηρέασε γενιές και γενιές.

 

Βιβλιογραφία


  • https://www.britanica.com/biography/George-Melies
  • 100 χρόνια κινηματογράφος, Περιοδικό ΣΙΝΕΜΑ
  • Ρίντερ Κιθ, Ιστορία Παγκοσμίου Κινηματογράφου, εκδόσεις ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ, Αθήνα 2000

NO COMMENTS

Σημείωση: Το σχόλιο σας θα αναρτηθεί μετά από έγκριση του διαχειριστή

Leave a Reply