Δίκταμο- ο βασιλιάς των βοτάνων κατάγεται από το νησί της Κρήτης

Δίκταμο- ο βασιλιάς των βοτάνων κατάγεται από το νησί της Κρήτης

Ο Θεόφραστος στο "Περί Φυτών Ιστορίας" γράφει για τον ∆ίκταµο "το δε δίκταµνον σπάνιον εστί και γαρ ολίγος ο τόπος ο φέρων και τούτον αι αίγες εκνέµονται δια τα φιληδείν" δηλαδή την σπανιότητα τουδικτάµου ο Θεόφραστος, την αποδίδει στις αίγες που τους αρέσει ιδιαίτερα.

Το δίκταμο, το βότανο με την ασυνήθιστη χνουδωτή υφή των φύλλων του και τη βιολετί απόχρωση των λουλουδιών του ευδοκιμεί στο νησί της Κρήτης. Θα το συναντήσουμε από παραλίες και χωράφια, μέχρι φαράγγια και γκρεμνούς, σε μέρη που δύσκολα φτάνει κανείς, να φύεται μέσα από μικρές σχισμές βράχων. Με την ζωηρή του μυρωδιά και την ιδιαίτερη γεύση του δικαίως ονομάζεται και έρωντας. Το όνομα του φυτού προέρχεται από το όρος Δίκτη του Λασιθίου και τη λέξη θάμνος. Η επιστημονική του ονομασία είναι Origanum dictamnus.

Πολλοί είναι εκείνοι που πίστευαν στις θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού. Πρώτος από όλους ο Ιπποκράτης. Στο βιβλίο του Περί Γυναικείας Φύσεως ονομάζει το κρητικό δίκταμο ωκυτόκιον. Σύνθετη λέξη από το επίθετο ωκύς, δηλαδή ταχύς, γρήγορος και το ουσιαστικό τόκος, δηλαδή τοκετός. Από τις πρώτες χρήσεις του, λοιπόν αναγνωρίστηκε για την επιτάχυνση του τοκετού. Χρησιμοποιούταν τότε, ως επουλωτικό και ως παυσίπονο. Σύμφωνος με αυτή την άποψη είναι και ο Αριστοτέλης, ενώ ο Θεόφραστος εξυμνεί το δίκταμο αναφέροντας πως είναι σπάνιο επειδή το προτιμούν ακόμα και οι κατσίκες. Ο αρχαίος Ρωμαίος ποιητής Βιργίλιος γράφει στην Αινειάδα πως όταν ο Αινείας, γιος της Αφροδίτης τραυματίστηκε στον Τρωικό πόλεμο, η Αφροδίτη έτρεξε στην Κρήτη για να μαζέψει δίκταμο από τον Ψηλορείτη να το ακουμπήσει στις πληγές, να γιατρευτεί το τραύμα. Και το δίκταμο έκανε το θαύμα του.

Τα άνθη του φυτού έχουν βιολετί χρώμα
Ο Ιπποκράτης (460 – 377 π.Χ.) στο βιβλίο του «Περί Γυναικείας Φύσεως» αναφέρει
«∆ικτάµνου Κρητικού όσον οβολόν, εν ύδατι ποιείν… τούτο και το έµβρυον εξελαύνει».

Έπειτα από 3.000 χρόνια περίπου, εν έτη 1972 ο Ιπποκράτης δικαιώνεται. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μίας ερευνητικής εργασίας για το δίκταμο, που πραγματοποιήθηκε στο πανεπιστήμιο της Αθήνας, απομονώθηκαν και προσδιορίστηκαν για πρώτη φορά κάποιες πολυφαινολικές ουσίες. Αυτές οι ουσίες όπως, η απιγενίνη και το καφεϊκό οξύ έχουν επουλωτική, αντισπασμωδική και αντιαιμορραγική δράση.

Την δεκαετία του ’20 ξεκίνησε η καλλιέργεια δικτάμου σε ολόκληρη την Κρήτη. Μέσα στην επόμενη δεκαετία σημειώθηκε ραγδαία αύξηση της παραγωγής καθώς το χρόνο συλλέχθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν δέκα τόνοι. Το 1940 η παραγωγή του βοτάνου έφτασε τους πενήντα τόνους. Το δίκταμο είχε γίνει γνωστό πλέον ακόμα και εκτός των συνόρων. Οι παραγωγοί ξένων χωρών έστρεψαν το ενδιαφέρον τους στο ελληνικό φυτό και οι εξαγωγές σε ποσοστό 80% ήταν και τότε κυρίως σε Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία και Ιαπωνία.

Το δίκταμο και οι θεραπευτικές του ιδιότητες

Όπως όλα τα φυτά που ανήκουν στην κατηγορία των βοτάνων, έτσι και το δίκταμο με την κατανάλωσή του έχει καταπραϋντικές και θεραπευτικές ιδιότητες. Σε πειράματα που έχουν πραγματοποιηθεί έχει αποδειχθεί η αντιμικροβιακή του ικανότητα . Συγκεκριμένα, αναστέλλει κάποιους μύκητες (Monilia albican, Staphylococcus aureus) που είναι υπεύθυνοι για δερματικές παθήσεις. Επιπλέον, παραδοσιακά υπήρχε η άποψη πως ανακουφίζει από τους πόνους του στομάχου. Άλλο ένα πείραμα έρχεται να επικυρώσει αυτή την ικανότητα του, καθώς επίσης και την αντιοξειδωτική του δράση. Παράλληλα, το δίκταμο χαρακτηρίζεται και κυτταροτοξικό. Δηλαδή εμφανίζει καταστροφική δράση έναντι κάποιων καρκινικών κυττάρων. Ένα παράδειγμα είναι πως δρα ενάντια της λευχαιμίας, ενάντια των λευκών αιμοσφαιρίων του αίματος  που αναπτύσσονται γρήγορα και ανώμαλα.

Το αιθέριο έλαιο του φυτού προκαλεί την παραγωγή ενός ενζύμου, το οποίο έχει προστατευτικό ρόλο κατά των χημικών μεταλλαξιογόνων παραγόντων. Ακόμα, το δίκταμο χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ουλίτιδας, των συμπτωμάτων του κρυολογήματος όπως πονόλαιμο και βήχα, για τις διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος και το στομαχικό έλκος.

Φύλλα και άνθη του δικτάμου
Αδίχταµο, ατίταµο, δίταµο, τίταµο είναι κάποιες άλλες ονομασίες για το βότανο, καθώς και στοµατόχορτο, διότι το μασούσαν για την κακοσμία του στόματος και στοµαχόχορτο, γιατί υποβοηθά την πέψη και καταπραΰνει τους
πόνους του στομάχου.
Καθημερινή χρήση

Γιατί όχι να μην εντάξουμε το δίκταμο στις καθημερινές μας συνταγές; Εκτός από αφέψημα, βρασμένο μόνο του ή ανακατεμένο με άλλα βότανα ή τσάι υπάρχουν πολλοί άλλοι συνδυασμοί για να το καταναλώσουμε. Τα φύλλα του δίκταμου κυκλοφορούν στο εμπόριο φρέσκα και αποξηραμένα. Γευστικά ταιριάζει απόλυτα με το κρέας και το ψάρι στο φούρνο ή στην κατσαρόλα. Με σάλτσες λευκές και κόκκινες δίνει ένα ξεχωριστό άρωμα και μία αλλιώτικη γεύση. Μια άλλη νόστιμη ιδέα είναι να αναμείξουμε τα φύλλα του βοτάνου με μαρούλι και άλλα πράσινα λαχανικά ή χόρτα. Και φυσικά, όταν ο δρόμος οδηγήσει στην Κρήτη μία δοκιμή από λικέρ με δίκταμο είναι απαραίτητη!

συνταγές με δίκταμο
Στην Κρήτη το δίκταμο συναντάται σε χωριάτικες τυρόπιτες, μανιταρόπιτες, κοτόπιτες και κρεατόπιτες.

 

Βιβλιογραφία

 

NO COMMENTS

Σημείωση: Το σχόλιο σας θα αναρτηθεί μετά από έγκριση του διαχειριστή

Leave a Reply