Άρθρα Φωτογραφίας
Άρθρα Φωτογραφίας - Άρθρα και αφιερώματα για τον υπέροχο κόσμο της φωτογραφίας. Καλλιτεχνική φωτογραφία, τεχνολογία, ιστορία και πολλά άλλα...

Βλέποντας την ιστορία του Φωτογραφικού φακού.
Βλέποντας την ιστορία του Φωτογραφικού φακού, ένας Macro φακός Vivitar

Πολλά μπορούν να ειπωθούν για την ιστορία του φωτογραφικού φακού, το πιο απαραίτητο ίσως εξάρτημα μιας φωτογραφικής μηχανής. Λειτουργώντας ως ένα μάτι καταφέρνει να εγκλωβίζει και να διαμορφώνει το φως σε εικόνα κατάλληλη για την εκάστοτε μηχανή.

Η Φωτογραφική μηχανή και ο φακός από την αρχή της φωτογραφικής ιστορίας πάνε μαζί. Από τη μια σταθερά με έναν μοναδικό φακό εγκατεστημένο στην μηχανή είτε με δυνατότητα εναλλαγής σε πιο πρόσφατες εποχές.

Παρακάτω θα αναλύσουμε χρονολογικά την ιστορία του φωτογραφικού φακού, προβάλλοντας μεγάλες ευρεσιτεχνίες, τεχνικές επαναστάσεις και εξελίξεις στην χρήση του. Εν τέλει βλέποντας πως οι φωτογραφικοί φακοί κατάφεραν να σχηματοποιήσουν ανάλογα την φωτογραφική τέχνη.

Οι απαρχές στην ιστορία του φωτογραφικού φακού

Στην πραγματικότητα, η ιστορία του φωτογραφικού φακού προηγείται της ιστορίας της φωτογραφικής μηχανής. Πώς γίνεται αυτό; Θα αναρωτηθεί κανείς για αυτό το παράδοξο. Η αλήθεια είναι πως η χρήση των φακών γινόταν από την αρχή με την Camera Obscura. Καθ’ αυτόν τον τρόπο και στην Νταγκεροτυπία αλλά και στις μοναδικές ηλιογραφίες του Niepce. Αυτές ήταν τεχνικές, όλες προηγούμενες της φωτογραφίας αλλά όλες σχετιζόμενες με τον εγκλωβισμό του φωτός και τον σχηματισμό μιας εικόνας.

Ο φακός ήταν πάντα επομένως ένα αναπόσπαστο κομμάτι των μηχανών, όποια τεχνική και αν αυτές χρησιμοποιούσαν. Μάλιστα η οπτική τεχνολογία που χρησιμοποιούσαν οι φακοί τους όριζε ως κατασκευάσιμους από αντίστοιχες εταιρείες οπτικών ειδών. Η πολυπλοκότητα και η λεπτομέρεια τους ήταν κάτι που χρειαζόταν άλλωστε εξειδίκευση. Πολλές οπτικές εταιρίες μετεξελίχθηκαν με την άνοδο της φωτογραφίας σε εξ’ ολοκλήρου εταιρείες φωτογραφίας με παραρτήματα πλέον στον χώρο των οπτικών (βλ. Nippon Kogaku – Nikon).

Για να μπορέσουμε όμως να δώσουμε μια επαρκή εξήγηση και κατατόπιση σχετικά με την ιστορία και την τεχνολογία των φακών οφείλουμε να παραθέσουμε τις πιο γνωστές καθώς και τις πρωταρχικές τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή φακών.

Οι ευρεσιτεχνίες στην τεχνολογία των φακών

Ο πρώτος, λοιπόν, φακός ήταν ο Wollaston Simple Meniscus. Αυτός ήταν ο πρώτος φακός που κυκλοφόρησε 25 χρόνια πριν την εφεύρεση της φωτογραφίας. Διαφέροντας με τους υπόλοιπους φακούς της εποχής που κάλυπταν μικρό εστιακό πεδίο και προορίζονταν κυρίως για μικροσκόπια και τηλεσκόπια, ο φακός αυτός ήταν κατασκευασμένος για χρήση με την Camera Obscura και κάλυψη ενός αρκετά ευρύτερου πεδίου.

Μετά από τον Simple Meniscus Lens του Wollaston επρόκειτο να συνεχίσουν οι δημιουργίες φακών και η διεύρυνση των τύπων τους. Παράδειγμα αποτελεί ο φακός πορτραίτου και η τεχνική Petzval. Ο Φακός αυτός, δημιουργημένος από τον Joseph Petzval ήταν ο γρηγορότερος του είδους του. Το γεγονός αυτό μαζί με την ποιότητα της λήψης του καθόρισε τον φακό αυτό κυρίαρχο για τουλάχιστον έναν αιώνα σε συνδυασμό με το φωτογραφικό σώμα Voigtlaender με το οποίο ξεκίνησε πρώτα.

Συνεχίζοντας στην επόμενη μεγάλη κατηγορία τους τηλεφακούς, εκεί η κυριαρχία έγινε από τον Busch Bis-Telar που ξεκίνησε ως ο πρώτος σωστά ρυθμισμένος τηλεφακός το 1905. Προηγουμένως  είχε προηγηθεί ο πρώτος τηλεφακός πολλά χρόνια πριν με πολλά όμως προβλήματα στην παραγωγή εικόνας το 1833 από τον Peter Barlow.

Φυσικά η κατασκευή των φακών επρόκειτο για πολυσύνθετη και πολύπλευρη διαδικασία. Είτε κοιτάξουμε τους πασίγνωστους κατασκευαστές (Ernst Leitz, Carl Zeiss)  είτε όλους τους υπόλοιπους σχετικούς θα παρατηρήσουμε πως στις απαρχές της φωτογραφίας η κατασκευή φακών είχε ήδη πάρει μεγάλο προβάδισμα. Εκείνη, λοιπόν, βοηθούσε ξεκάθαρα στην πρόοδο της φωτογραφίας που βασιζόταν σε αυτούς για τις λειτουργίες της. Πολλές εταιρείες διαμόρφωσαν την ταυτόχρονη παραγωγή φακών και μηχανών με την πιο δημοφιλή από αυτές τις εταιρείες των απαρχών της φωτογραφίας να είναι η Leica.

Η Περίοδος της αναλογικής φωτογραφίας και η μετάβαση

Κατά τη διάρκεια της ακμής της αναλογικής φωτογραφίας φιλμ οι φακοί ήταν ένα απαραίτητο αξεσουάρ το οποίο με τις SLR φωτογραφικές μηχανές με εύκολα εναλλασσόμενους φακούς διεύρυναν ακόμα περισσότερο την αγορά τους και ανέδειξαν σημαντικούς ηγέτες. Είτε κοιτάξουμε τις Ιαπωνικές εταιρίες (Konica, Nikon, Canon,Fuji) είτε τις κλασσικές ευρωπαϊκές (Zeiss, Leica, Voigtlander).

Το γεγονός είναι πως η αγορά φακών έγινε πλέον διαθέσιμη στο ευρύ κοινό και διερύνθηκε η γκάμα των διαθέσιμων προϊόντων. Αυτό έδωσε ώθηση σε ανεξάρτητες εταιρείες να το εκμεταλλευτούν και να συμμετάσχουν και οι ίδιες σε αυτό (Tokina, Rokinon, Sigma).

Η Ψηφιακή εποχή και οι επικείμενες αλλαγές στους φακούς

Με τον ερχομό της ψηφιακής εποχής ήρθαν και αρκετές αλλαγές στην μορφή και στο είδος των φακών. Πέρα από την φυσική εξέλιξη των οπτικών και ηλεκτρονικών τεχνικών χαρακτηριστικών η μεγαλύτερη εξέλιξη ήρθε υπό τη μορφή της μεγέθυνσης του αριθμού των φακών και την ευρεία διάδοση τους.

Σε κάθε είδος και τύπο για κάθε σώμα μηχανής. Είτε υπό τη μορφή ζουμ φακών που πλέον στις ψηφιακές φωτογραφικές ερχόντουσαν μαζί, ως μέρος του “kit” , στην προσιτή πρόσβαση σε ζουμ τηλεφακούς, υπερ-ευρυγώνιους και φακούς μακρο-φωτογραφίας.

Η φωτογραφία εξελισσόταν με γεωμετρική πρόοδο και αυτό ήταν εξαιτίας της ποικιλίας επιλογών που είχε. Πέρα από την κατασκευαστική δύναμη των ίδιων των σωμάτων οι φακοί συνεχίζοντας το προβάδισμα και λειτουργώντας θα μπορούσαμε να πούμε εως ανεξάρτητα στο πεδίο ανάπτυξης τους από τις φωτογραφικές μηχανές.

Έτσι διασπώντας το πεδίο της φωτογραφίας σε δυο μεγάλα κομμάτια, τις μηχανές και τους φακούς / εξαρτήματα και έχοντας το καθένα να λειτουργεί ανεξάρτητα δημιουργείται μια διαρκής εξελικτική πορεία που κινητοποιείται από έναν συνεχή ανταγωνισμό και καινοτομία. Αυτό μόνο ευνοϊκό μπορεί να είναι για εμάς τους καταναλωτές, όπως έχει δείξει και η ιστορία του φωτογραφικού φακού άλλωστε και της φωτογραφίας γενικότερα.

Bagrad Badalian, Light Beings.
Φωτογραφία του Bagrad Badalian από το έργο του, Light Beings.

Αν κανείς εξερευνήσει το τοπίο της δημιουργικής φωτογραφίας είναι σίγουρο πως θα βρει τον Bagrad Badalian (Μπαγκράντ Μπανταλιάν). Έναν σχετικά νέο φωτογράφο που δημιουργεί ιδιόμορφες και συναρπαστικές φωτογραφίες.

Τι Καθιστά τις φωτογραφίες του ιδιαίτερες;

Συγκεκριμένα αυτό που καθιστά ενδιαφέρονται τα πρότζεκτ του είναι οι έντονες, πολυσύνθετες και δυναμικές φωτογραφίες. Εκείνες χρησιμοποιούν την ανθρώπινη μορφή και αντικείμενα  «μεταμορφώνοντας» τα σε σουρεαλιστικές και υπερρεαλιστικές οπτικές δομές οι οποίες διαπερνούν την φαντασία και παράγουν εξαιρετικές εικόνες. «Στιγματίζουν» τον δέκτη με την συμβολική τους μορφή και τον μυστηριακό τους χαρακτήρα. Όπου δημιουργικές χρήσεις του φωτός και της επεξεργασίας των μορφών και των αντικειμένων συνθέτουν είτε μια χρωματική αρμονία είτε ένα υπονοούμενο είτε μια όμορφη αφηρημένη σκηνή.

Εντοπίζοντας την Ιδιομορφία στα Φωτογραφικά του Έργα

Ταυτόσημα, με τα προλεχθέντα, παραδείγματα είναι το άλμπουμ του ιδίου που εκθέτονται ελεύθερα στην ιστοσελίδα του. Καλό σημείο εκκίνησης μπορεί να θεωρηθεί το πρότζεκτ που ο ίδιος ονομάζει ”Insanity”. Σε αυτό χρησιμοποιώντας ανθρώπινα σώματα και την υπερβολή σε μια ασημένια απόχρωση, που επικαλύπτει τα σώματα και μορφές. Προβάλλονται εντονότερα οι σκιάσεις και οι αντιθέσεις δίνοντας την ιδέα της «τρέλας» όπως εκείνη εκδηλώνεται χαοτικά και στρεβλωτικά στη ψυχή, πλέον όμως σε σωματικό επίπεδο, παραμορφώνοντας τις ανθρώπινες μορφές.

Άλλο ένα άλμπουμ αναφορικό της τάσης του για εξερεύνηση και αναδημιουργία πέρα από το αληθινό και το ρεαλιστικό, είναι το ”Blasphemous Prayers”. Εδώ, με παραμορφωτικούς καθρέφτες στοχευμένους στον κατοπτρισμό ανθρώπινων σωμάτων διαλύεται η συμβατική εικόνα της δομής. Συντίθενται δηλαδή, σχήματα, καμπύλες και σωματικά μέλη σε αφύσικα σημεία.

Οι φωτογραφίες του καταφέρνουν να προβάλλουν μια άκρως αποσχιστική τάση από το γραμμικό και το συνηθισμένο. Το ανθρώπινο σώμα για παράδειγμα, αντί να φαίνεται οργανικά και ανατομικά σωστό παραμορφώνεται και ενισχύεται με χρωματικά και φωτεινά στοιχεία που λαμβάνουν πλήθος εφαρμογών.

Οι Καινοτομία στις Λήψεις του, τα Υπόλοιπα του Έργα

Έπειτα, παρατηρώντας τα υπόλοιπα του πρότζεκτ διαφαίνονται περαιτέρω καινοτομίες. Προσομοιάζοντας τα στοιχεία της σκόνης, της φωτιάς, και του νερού να ενσωματώνονται στα ανθρώπινα μέλη, δημιουργείται μια άλλη θέαση και οπτική ενός κατά τα άλλα συνηθισμένου αντικειμένου η προσώπου.

Τέτοιος πειραματισμός πέρα από την προφανή ελευθερία που αποδίδει στη φωτογραφική τέχνη, προκαλεί και εικάζεται ιδέες πέρα από το συμβατικό οπτικό πεδίο. Οι εικόνες του, με το παιχνίδι του φωτός και του χρώματος έχουν μια άκρως ρευστή σημασία. Αυτό είναι ίσως και το πιο ισχυρό σημείο της φωτογραφίας του.

Η θέση των εικόνων του σε ένα σημασιακό πεδίο δεν είναι εύκολο να τοποθετηθεί. Αυτές μπορούν να έχουν διαφορετικές ερμηνείες και αντιδράσεις από τον καθένα άρα η ταυτοποίηση δυσκολεύει. Άραγε τι μπορεί να δει κανείς στις φωτογραφίες από ένα τέτοιο πρότζεκτ -όπως το “Abracadabra”- που χρησιμοποιεί το φως για να συνθέσει περίπλοκα και ιδιαίτερα σχήματα;

Αναφερόμενος στη συνθηματική μαγική λέξη (Abracadabra) ο Bagrad Badalian παίζει στο άλμπουμ αυτό ξεκάθαρα με την ρευστότητα της ερμηνείας. Με ένα απλό στοιχείο όπως το φως, η φαντασία οργιάζει και ταυτίζει τα σχήματα με ρεαλιστικές σκηνές. Σκηνές που αντικατοπτρίζουν στον καθένα κάτι σχετικό με το δικό του περιβάλλον.

Bagrad Badalian, Abracadabra.
Φωτογραφία του Bagrad Badalian από το έργο του, Abracadabra.
Λίγα Λόγια για τον Bagrad Badalian

Ο ίδιος ο Bagrad Badalian έχει γεννηθεί στην Αρμενία και από τα 9 του χρόνια ζει στο Βέλγιο. Έχει διακριθεί από πολλούς οργανισμούς και συμμετέχει μεταξύ άλλων στη διαφημιστική φωτογραφία καθώς και σε καλλιτεχνικές εκθέσεις με το έργο του.

Πέρα από τη φωτογραφία ασχολείται με την τέχνη της μουσικής και της ζωγραφικής. Εκείνος κυκλοφορεί ένα πλήθος από σχετικές εικονογραφήσεις και γραφιστικά έργα. Επίσης έχει συνθέσει ένα μουσικό άλμπουμ στο είδος της Ambient folk μουσικής υπό το καλλιτεχνικό προσωνύμιο “Bagrat”.

Για όποιον ενδιαφέρεται να μάθει περισσότερα για τον καλλιτέχνη, μια επίσκεψη στην επίσημη ιστοσελίδα του αρκεί. Εκεί εκτίθενται όλες οι πληροφορίες, οι φωτογραφίες και οι ενασχολήσεις του ιδίου. Με αυτά εν τέλει ευελπιστούμε να μπορέσουν περισσότεροι να ανακαλύψουν αυτόν τον καινοτόμο καλλιτέχνη που ανανεώνει και προσφέρει νέες και ενδιαφέρουσες οπτικές στην φωτογραφία και όχι μόνο.