Κριτικές Λογοτεχνίας

Καϊάφας νίκος βουδούρης
Καϊάφας του Νίκου Αδάμ Βουδούρη από τις εκδόσεις Πατάκη

Ολιγοσέλιδο είναι το τελευταίο μυθιστόρημα του Νίκου Αδάμ Βουδούρη Καϊάφας (εκδ. Πατάκη, 2016) μα αναδεικνύει με τρόπο πρωτότυπο ένα ευρύ φάσμα θεμάτων που κυμαίνονται από την κρίση ταυτότητας των σύγχρονων αστών μέχρι το κρυμμένο παιδί μέσα μας. Η πλοκή στρέφεται γύρω από την απροσχεδίαστη περιήγηση ενός μοναχικού άντρα στην δυτική Πελοπόννησο μέσα από ερημότοπους και παραλίες, αρχαιολογικούς χώρους και κάθε λογής καταλύματα. Συμπρωταγωνιστής είναι το συμπαθητικό αδέσποτο ονόματι Σαμψών που ο αφηγητής συναντά τυχαία και επιλέγει ως σύντροφο στο ιδιότυπο αυτό road trip που αποδίδεται με όρους ιλαροτραγωδίας. Διαβάστε Περισσότερα

Τέσσερις μαρτυρίεςΤέσσερις μαρτυρίες της Άντζελας Δημητρακάκη
Τέσσερις μαρτυρίες της Άντζελας Δημητρακάκη

Τα τελευταία χρόνια η δεκαετία του 1980 κερδίζει δυναμικά χώρο στον δημόσιο και ακαδημαϊκό λόγο στο πλαίσιο της επανεξέτασης της μεταπολιτευτικής περιόδου, ενώ η πρόσφατη έκθεση GR80s στην Τεχνόπολη ανασύστησε τη δεκαετία με αρκετή δόση νοσταλγίας. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η επανέκδοση  της νουβέλας της Άντζελας Δημητρακάκη Τέσσερις μαρτυρίες για την εκταφή του ποταμού Ερρινυού (2016) (χωρίς αλλαγές από την αρχική έκδοσή της το 2003) και, παρά την ισχνή κριτικογραφία που δέχτηκε, έλαβε το Βραβείο διηγήματος-νουβέλας του Αναγνώστη. Εντούτοις, η εν λόγω δεκαετία στην νουβέλα δεν μνημονεύεται (μόνο) με νοσταλγία, αλλά με ενοχές, θλίψη και μια παραιτημένη απώθηση. Διαβάστε Περισσότερα

Σλάλομ του Νικόλα Καλόγηρου
Σλάλομ του Νικόλα Καλόγηρου

Το λογοτεχνικό του ντεμπούτο κάνει o Νικόλας Καλόγηρος με τη νουβέλα Σλάλομ, στον στρόβιλο της οποίας, όπως προσημαίνει ο τίτλος, συγκεράζει το μυστήριο, το ψυχογράφημα και την κοινωνική κριτική για να μας ξεναγήσει σε ένα κόσμο που γνωρίζει εκ των έσω: αυτόν των millenials. Η πολύ ευφάνταστη πλοκή περιδινίζεται γύρω από μια ημιτελή ληστεία τράπεζας που επιχειρούν κάποιοι χάκερς με στόχο να χτυπήσουν το κεφάλαιο και τον σύγχρονο πολιτισμό εν γένει. Ο απόηχος αυτής συνδέει σε έναν χαλαρό αφηγηματικό ιστό τις μικρο-ιστορίες του Λάζαρου, ως επίδοξου συνεργού στην εύρεση των λαφύρων, της Όλγας και τον Πέτρου ως κρατικών και ιδιωτικών φορέων που ερευνούν εις μάτην την υπόθεση, αλλά και του μποέμ αντιεξουσιαστή Αρσένη. Το Σλάλομ πραγματεύεται εναλλακτικές πρακτικές αντίστασης των νέων στις τροπικότητες της εξουσίας με τους ήρωες να κινούνται προς ενός είδους cyberspace πολιτική επινοητικότητα, χωρίς όμως, όπως θα δούμε, να παρέχει τα εχέγγυα γι’ αυτό. Διαβάστε Περισσότερα

Ιάκωβος, του Κωνσταντίνου Χατζηνικολάου
Ιάκωβος, του Κωνσταντίνου Χατζηνικολάου

Στο πρώτο του μυθιστόρημα, Ιάκωβος, ο Κωνσταντίνος Χατζηνικολάου δείχνει αξιοπρόσεκτη συγγραφική ωριμότητα, δομώντας έναν αλλόκοτο, δυστοπικό μικρόκοσμο, στον όποιο λανθάνει ένας ρεαλισμός που αποδίδει σύγχρονα κοινωνικά φαινόμεναž: το οικοδόμημα της πατριαρχίαςž και τις προϋποθέσεις της φιλοξενίας. Η όλη αφήγηση χτίζεται πάνω στην εναρκτήρια φράση «Κάποιο πρωινό ένας άντρας ξύπνησε μέσα στο αυτοκίνητό του δίχως να ξέρει πώς είχε βρεθεί εκεί». Στη συνέχεια, παρακολουθούμε τον άντρα να βρίσκει καταφύγιο στο σπίτι του Ιάκωβου σε έναν χωροχρονικά απροσδιόριστο επαρχιακό οικισμό, όπου οι κάτοικοι δεν έχουν ονόματα αλλά μόνο ιδιότητες (ψηλός, κοντός, γενειοφόρος). Οι μεταξύ τους σχέσεις διοχετεύονται σε αντικείμενα, καθημερινές τελετουργίες και ζώα σε ένα επίπεδο συμβολικό και συχνά κρυπτικό, που αφήνει, εσκεμμένα νομίζω, πολλές πτυχές του έργου σκοτεινές. Διαβάστε Περισσότερα

Ωστικό κύμα του Νίκου Δαββέτα
Ωστικό κύμα

Παίρνοντας στα χέρια του το Ωστικό κύμα ο αναγνώστης αντικρύζει στο εξώφυλλο τον πίνακα του Peter Blake, The Second Real Target [Ο δεύτερος αληθινός στόχος], ο οποίος αποτυπώνει την καλλιτεχνική ατζέντα της pop art με την ενσωμάτωση καθημερινών αντικειμένων στο πλαίσιο της «υψηλής» τέχνης. Μετά το πέρας της ανάγνωσης, και ορμώμενη από τον τίτλο του έργου του Blake, έρχομαι να προβληματιστώ για το ποιοι είναι οι στόχοι του Νίκου Δαββέτα με την αινιγματική αυτή νουβέλα. Ενοχλητικά επίκαιρο—και με νωπές μνήμες της τρομοκρατικής επίθεσης του Δεκέμβρη στη χριστουγεννιάτικη αγορά του Βερολίνου—, το Ωστικό κύμα διαπραγματεύεται μια βομβιστική επίθεση στο Λονδίνο τον Ιούνιο του 2012.[i] Ανάμεσα στους νεκρούς, χάνει τη ζωή του ένας νεαρός Έλληνας και ο αντίκτυπος του θανάτου του έρχεται να φωτίσει τις αγκυλώσεις μιας ελληνικής οικογένειας στο μικροεπίπεδο του «δραμάτος» της καθημερινής ζωής. Διαβάστε Περισσότερα

Έχων σώας τας φρένας και άλλες τρελές ιστορίες, του Αργύρη Χιόνη
«Ποτέ δεν είχα σώας τας φρένας, σαλεμένες τις είχα, αλλά αυτές οι σαλεμένες σώο με κράτησαν μέσα σ’ αυτό τον ανελέητο κόσμο της λογικής.» Α.Χ.

Η μεταθανάτια έκδοση της συλλογής διηγημάτων του Αργύρη Χιόνη «Έχων Σώας τας Φρένας», συνάντησε θετική κριτική και αναγνωστική ανταπόκριση, προκαλώντας ζωηρή δημόσια συζήτηση. Μετά από μια μακρά θητεία στην ποίηση (Απόπειρες φωτός (1966), Μεταμορφώσεις (1973), Τύποι ήλων, Λεκτικά τοπία (1983) κ.α.) ο Χιόνης επιδόθηκε στη πεζογραφία από το 1981 και εξής. Η τελευταία του συλλογή, όπως διαβάζουμε στο διεισδυτικό κριτικό επίμετρο της Γιώτας Κριτσέλη, αρθρώνεται γύρω από έναν κοινό θεματικό άξονα: «το παράλογο της ύπαρξης και την ασάφεια των ορίων μεταξύ τρέλας και λογικής» . Με άλλα λόγια, το έργο κατατάσσεται στο είδος του short story cycle, στο οποίο οι αφηγήσεις παρουσιάζουν κάποιου είδους (θεματική, γεωγραφική, αφηγηματική κ.α.) ενότητα, έτσι ώστε η ανάγνωσή τους ως συνόλου να παρέχει ενισχυμένη αναγνωστική εμπειρία.[i] Διαβάστε Περισσότερα

Νίκη εξώφυλλο-Χωμενίδης Χρήστος
Η ζωή της Νίκης είναι η ζωή όλων των παιδιών που έρχονται στον κόσμο με ένα βαρύ φορτίο στους ώμους, δεν το απαρνιούνται, ούτε όμως το αφήνουν να τα λυγίσει.
Χαρτογραφώντας ιστορικά τραύματα, το οικογενειακό γενεαλογικό δέντρο και τη γυναικεία υποκειμενικότητα

Στο προτελευταίο μυθιστόρημα του Χρήστου Χωμενίδη, Νίκη (εκδ. Πατάκη, 2014), βραβευμένο με το βραβείο Public και το βραβείο μυθιστορήματος του Αναγνώστη, το ατομικό και το συλλογικό, ο μύθος και η ιστορία διαπλέκονται αξεδιάλυτα ενώ ταυτόχρονα ανταγωνίζονται το ένα το άλλο. Ο συγγραφέας, μη έχοντας εμπειρίες από την εποχής στην οποία αναφέρεται, φιλοτεχνεί τον μυθιστορηματικό καμβά της νεοελληνικής κοινωνίας από τη δικτατορία του Μεταξά μέχρι και την δεκαετία του 1960, βασιζόμενος σε διαμεσολαβημένες μνήμες. Πιο συγκεκριμένα, η πλοκή ξεδιπλώνεται πάνω στο αφηγηματικό εύρημα της νεκρής μητέρας του, η οποία με τη διαύγεια που της επιφυλάσσει η μετα θάνατον αφήγηση, προβαίνει στην επισκόπηση της ζωής της και στην άρθρωση του γενεαλογικού της δέντρου με αναστοχαστική διάθεση. Καθώς το μεγαλύτερο μέρος της κριτικογραφίας έχει εστιάσει στην ιστορικό-πολιτική διάσταση του βιβλίου ως αφηγήματος της Αριστεράς,  η προσέγγισή μου φωτίζει περισσότερο το προσωπικό πεδίο, την κατασκευή και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το γυναικείο υποκειμένο. Διαβάστε Περισσότερα

Ο Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου σε graphic novel
Ο Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου σε graphic novel

Ο Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου, το έμμετρο ερωτικό μυθιστόρημα, το σημαντικότερο έργο του αιώνα της ακμής της κρητικής λογοτεχνίας (1590-1669) και για αιώνες δημοφιλέστερο ανάγνωσμα του ελληνισμού κυκλοφόρησε σε graphic novel από τις εκδόσεις POLARIS πριν από λίγους μήνες. Το απαιτητικό αυτό εγχείρημα ανέλαβαν να υλοποιήσουν  δύο συγγραφείς, ο Δημοσθένης Παπαμάρκος και ο Γιάννης Ράγκος, και ένας κομίστας, ο Γιώργος Γούσης.[i] Μετά από μια μικρή έρευνα στους κύκλους μου διαπίστωσα πώς, πράγματι, σχεδόν κανείς (συμπεριλαμβανομένων των αποφοίτων φιλολογίας) δεν θυμάται τη πλοκή του αφηγηματικού αυτού ποιήματοςž· στην καλύτερη περίπτωση το χαρακτηρίζουν ως επικό ή ρομαντικό ποίημα, ενώ αρκετοί το παραλληλίζουν με τον Ρωμαίο και την Ιουλιέτα. Η πρόσφατη μεταφορά, λοιπόν, του  Ερωτόκριτου σε graphic novel εγείρει ενδιαφέροντα ερωτήματα σχετικά με την δραστικότητα του κειμένου αυτού στις μέρες μας αλλά και με τον διαχωρισμό μεταξύ ‘υψηλής’ και ‘χαμηλής’ κουλτούρας. Το δεύτερο ερώτημα προκύπτει στο βαθμό που η επανανάγνωση και η απόδοση με σύγχρονα μέσα ενός κλασικού λογοτεχνικού έργου ενδεχομένως μειώνει την ποιότητά του αποτελέσματος. Διαβάστε Περισσότερα

Γιάννης Μακριδάκης, Η πρώτη φλέβα από τις εκδόσεις της Εστίας
Γιάννης Μακριδάκης, Η πρώτη φλέβα από τις εκδόσεις της Εστίας
Βίος και Πολιτεία της Λόλας και του Γιώργου

Νέα Ορλεάνη, Περού, Βραζιλία, Καναδάς, Ρουμανίហλίγα από τα λιμάνια στα οποία προσάραξαν τα πλοία που δούλεψε ο  Γιώργος. Αθήνα, Κρήτη, Πύργος, Ναύπλιο, Παρίσιž κάποιες από τις πόλεις που ταξίδεψε στα νιάτα της η Λόλα. Στην τελευταία νουβέλα του Γιάννη Μακριδάκη—το λογοτεχνικό είδος στο οποίο έχει κατασταλάξει από το 2010—παρακολουθούμε την αμοιβαία κατάθεση ψυχής ενός ναυτικού και μίας πόρνης, οι οποίοι, μολονότι μεταξύ τους άγνωστοι, χάραξαν κατά τη διάρκεια του περιπετειώδους βίου τους μια εν πολλοίς παράλληλη πορεία. Με την Πρώτη φλέβα, ο ‘εναλλακτικός’ συγγραφέας, που με έδρα τη Χίο δραστηριοποιείται πολιτικά, κοινωνικά και καλλιτεχνικά, μας δίνει ένα άρτιο θεματικά και υφολογικά έργο, που διαβάζεται αβίαστα, προβληματίζει και συγκινεί. Διαβάστε Περισσότερα

Η Βασιλική Πέτσα, συγγραφέας του «Μόνο το αρνί»
Η Βασιλική Πέτσα, συγγραφέας του «Μόνο το αρνί»

Πρόσφατα διάβασα τη συλλογή διηγημάτων της Βασιλική Πέτσα Μόνο το Αρνί (2015), η οποία θεματοποιεί συλλογικά βιώματα της Ελλάδας από την δεκαετία του ’40 μέχρι και την μεταπολίτευση μέσα από τις μικρο-ιστορίες περιθωριακών υποκειμένων της ελληνικής υπαίθρου. Η εμφατική χρήση της ελληνικής περιφέρειας ως τόπου εκτύλιξης της δράσης από νέους συγγραφείς, ταυτόχρονα με τη προτίμηση της σύντομης φόρμας, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.[i] Έπεται μίας ‘κεντρόφυγης τάσης’[ii] στην ελληνική πεζογραφία από το 1974 και εξής, στην οποία η αφηγηματική δράση τοποθετούταν εκτός της Αθηναϊκής μητρόπολης, σε πόλεις του εξωτερικού. Αυτή η απροσδόκητη στροφή στην επαρχία, με οδηγεί σε μια παράλληλη ανάγνωση δύο εκ των πλέον αναγνωρισμένων εκφάνσεών της: τη συλλογή διηγημάτων Μόνο το Αρνί και Το αστείο (2012) του Γιάννη Παλαβού. Διαβάστε Περισσότερα