Συνεντεύξεις

Kyriaki-Mavrogeorgi-portrait
Κυριακή Μαυρογεώργη

Συναντήσαμε την Κυριακή Μαυρογεώργη λίγο πριν την ολοκλήρωση της ατομικής της έκθεσης με τίτλο BEFORE DAWN, μια εγκατάσταση με εμβληματικά μικρής κλίμακας γλυπτά από λευκή πορσελάνη που ξεκινώντας από προσωπικές εικόνες και αναφορές δημιουργούν υβριδικές μορφές που αποκωδικοποιούν μηχανισμούς ανάγνωσης της πραγματικότητας.

Ο τίτλος της έκθεσης BEFORE DAWN συνδέεται με την μετάβαση από το ασυνείδητο στο συνειδητό, σαν στιγμή έναρξης ερμηνείας της πραγματικότητας μετά τα όνειρα. Πώς ξεκινάς από εδώ την έρευνά σου;

Τα γλυπτά μου είναι εύθραυστες υπάρξεις μετέωρες ανάμεσα στο όνειρο και αυτό που ονομάζουμε πραγματικότητα. Το αφήγημα τους, απευθύνεται στο θυμικό και δίνει υπαινικτικές αλήθειες όπως σε ένα όνειρο όπου τα σύμβολα φέρουν μηνύματα από το ασυνείδητο για να πουν έμμεσα μια ιστορία που δεν μπορεί να ειπωθεί αλλιώς.

Επέλεξα τον τίτλο ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΑΥΓΗ για να ορίσω τον χρόνο των ονείρων όπου οι υπάρξεις που εκθέτω μπορούν να υπάρχουν. Τα όνειρα είναι ο τόπος που συναντάμε  τη γυμνή αλήθεια μας η οποία ζητά να την αποκρυπτογραφήσουμε για να ερμηνεύσουμε τους φόβους και τις επιθυμίες μας. Η διαχείριση των αποκρυπτογραφημένων μηνυμάτων μπορεί να μας φέρει με πιο ουσιαστικό τρόπο κοντά σε αυτό που αποκαλούμε πραγματικότητα.

SENTIMENTALIZE
SENTIMENTALIZE

Ο Κώστας Γεμενετζής σημειώνει στον κατάλογο πως ο αναλυόμενος μπορεί να  απευθύνεται στον ψυχαναλυτή του σαν σε κάποιο υβρίδιο μεταξύ του ίδιου και του πατέρα του. Οι δικές σου υβριδικές μορφές που απευθύνονται;

Τα έργα αξιώνουν  μία  εσωτερική συνομιλία. Μια επίδραση στο θυμικό και απευθύνονται σε αυτούς που θέλουν να αφεθούν στην αφήγηση τους και να συγχρονιστούν στις δονήσεις των νοημάτων και των πολλαπλών αναγνώσεων τους.

HOME
HOME

Συνεχίζεις να επεξεργάζεσαι εμβληματικά την πορσελάνη ωστόσο προσθέτεις ετερογενή υλικά σε αυτά τα νέα γλυπτά. Τί διαφορετικό προκύπτει;

Το κύριο συνθετικό υλικό είναι η πορσελάνη στην οποία έχω βρει το ιδανικό μέσο για να αφηγηθώ τις ιστορίες μου. Ενώ πάντα αγαπούσα τη ζωγραφική και κυρίως τα σκίτσα που είχαν αυτό το αιφνίδιο αυθόρμητο ξέσπασμα που μπορούσε να καταγράψει μία σκέψη ακαριαία, η πορσελάνη ως υλικό γοητευτικό αλλά ατίθασο, είναι το μέσο που περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο μου δίνει την πιο άρτια γέφυρα για να μετατρέψει σε υλικό αντικείμενο τις σκέψεις και το περιεχόμενο των έργων μου.

Σε κάποια έργα για να δημιουργηθεί  μεγαλύτερη ένταση στη σύνθεση ή για να εντείνω τη δραματουργία της αφήγησης,προσθέτω και αλλά υλικά άλλοτε εφήμερα όπως ρυζόχαρτο και ξύλο ή κλαδιά και άλλοτε μνημειακά όπως μέταλλο, λίθοι και τσιμέντο. Η πρόθεση να ολοκληρωθεί η ιδέα του έργου δημιουργεί το τελικό αισθητικό αποτέλεσμα.

NO-WAY-OUT
NO WAY OUT

Στα έργα συνθέτεις καλουπώνοντας ευρημένα αντικείμενα που επεξεργάζεσαι (Objet Trouvé). Είναι ένα εργαλείο αποκωδικοποίησης αυτό και για τα ίδια;

Χρησιμοποιώ τα Objet Trouvé εργαλειακά για να υποστηρίξουν την κεντρική ιδέα των έργων. Σπάνια κρατάω αντικείμενα στην αρχική τους μορφή και όταν αυτό συμβαίνει λειτουργούν ως χωρικές αναφορές του πλαισίου που αναπτύσσονται οι συνθέσεις. Συχνά η κλίμακα τους δεν είναι σε αρμονία με τις μορφές που συνυπάρχουν ως υπόνοια των σχέσεων μας με τα πλαίσια που βιώνουμε στην ζωή μας.

Η επανάληψη της μικρής κλίμακας στα γλυπτά προϋποθέτει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο βίωσης των έργων; Ποια θα ήταν μια ιδανική συνθήκη για αυτό;

Τα έργα αναζητούν ένα – κενό – χώρο,  χρειάζονται σημεία που θα τους επιτρέπουν να μη χαθούν ανάμεσα σε άλλα αντικείμενα. Όμως και μέσα σε μία πιο χαοτική  συνθήκη, όπως το γραφείο ή το εργαστήριο μου,  καταφέρνουν να σταθούν και να  επιβάλλουν την αυτάρκεια τους.

TWO
TWO

Συσχετίζεται η ερευνά σου σαν εικαστικός με την δουλειά σου σαν αρχιτέκτονας;

Υπάρχει ένας κοινός τόπος στη γλυπτική και την αρχιτεκτονική και αυτό συνίσταται στην αδιάκοπη αναζήτηση μίας άρτιας αισθητικής φόρμας,  μίας υψηλής αισθητικά μορφής που εκφράζει ένα νοητικό περιεχόμενο.

Την δουλειά σου τεκμηριώνουν στον κατάλογο ένας ψυχαναλυτής και ένας κοινωνιολόγος. Πώς συνδιαλέγεσαι μαζί τους;

Τα έργα δεν εξαντλούνται στη φόρμα και στην αισθητική αλλά δομούνται  με ένα περιεχόμενο που οι αναφορές σε αυτό καλύπτουν πολύ μεγαλύτερο φάσμα από τα εικαστικά.
Με ενδιαφέρει η επικοινωνία με ανθρώπους που έχουμε κοινό βλέμμα ανεξάρτητα από τον χώρο τον οποίο προέρχονται.

Η συνάντηση ανθρώπων από διαφορετικά πεδία με αφορμή μία έκθεση δημιουργεί πολλαπλές δυναμικές που αναπτύσσουν το εύρος των αφηγήσεων και των ερμηνειών. Υπάρχει εντέλει μία γοητευτική πρόκληση που ανοίγει μονοπάτια επικοινωνίας και δημιουργίας για αυτούς που συμμετέχουν.

FAR-AWAY-FROM-HOME
FAR AWAY FROM HOME

Τα δύο έργα ΗΟΜΕ και FAR AWAY FROM HOME μοιάζουν οδυνηρά επίκαιρα στην σημερινή πραγματικότητα. Πώς τη διαχειρίζεσαι η ίδια;

Είναι αδύνατον να μην υπάρχει σε ένα σύγχρονο έργο ο απόηχος του ιστορικού γίγνεσθαι. Το έργο FAR AWAY FROM HOME έχει μία αναγνωρίσιμη, σε πρώτο επίπεδο σχέση και αναφορά σε ανθρώπους που έχουν απομακρυνθεί από τις εστίες τους. Είναι λιγότερο υπαινικτικό σε σχέση με τα έργα που προβάλλουν το αλλότριο, το μη οικείο, με τρόπο που να αποζητά την αποδοχή.
Τα παιδιά λύκοι ή με κεφάλι κορακιού ή κουκουβάγιας απευθύνουν ένα αίτημα αποδοχής της διαφορετικότητας τους.

Το αίτημα αυτό δεν αφορά μόνο το τόσο δραματικό θέμα των ανθρώπων που έχουν χάσει την πατρίδα τους αλλά και όποιον έχει βρεθεί έξω από το κατεστημένο και γενικευμένα αποδεκτό.
Είναι μία πολύ δύσκολη συνθήκη το ιστορικό πλαίσιο που διανύουμε και χρειάζεται μεγάλη δύναμη για να μη χαθεί κανείς μέσα σε μια οδυνηρή παραίτηση ή ένα αέναο θυμό. Υπάρχει όμως η αίσθηση ότι ενώ είμαστε πιο ευάλωτοι είμαστε παράλληλα και πιο ευαίσθητοι για να επαναξιολογήσουμε τα δεδομένα.

REALITY
REALITY

Ο κατάλογος της έκθεσης ξεκινά με το έργο REALITY και κλείνει με το PRAY.  Κρύβεται εδώ ένα σχόλιο;

Το REALITY όπως και το MOOD OF THE DAY ή το NO WAY OUT, που ως διπλό έργο υποδέχεται τον επισκέπτη στην έκθεση, είναι ένα σχόλιο για τον τρόπο που ο καθένας αποτρέπει ή μπλοκάρει ένα πιο καθαρό βλέμμα πάνω στα πράγματα. Η συνείδηση ότι αυτό που ονομάζει  πραγματικότητα ο καθένας, είναι η ερμηνεία του κόσμου μέσα από τα δικά του βιώματα και αναφορές και όχι μία καθολική αλήθεια, δημιουργεί το πλαίσιο και την προϋπόθεση για να δεχτεί τη φωνή του διαφορετικού.

Ο κατάλογος κλείνει με το PRAY σαν έκφραση της ανάγκης να συγκροτηθεί μία συνείδηση της ανεπάρκειας μας με τελικό αίτημα την αποδοχή, καταρχήν από τον ίδιο μας τον εαυτό.

PRAY
PRAY

Η Κυριακή Μαυρογεώργη γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και Ζωγραφική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας στο εργαστήριο του Νίκου Κεσσανλή και στη συνέχεια στο εργαστήριο της Ρένας Παπασπύρου. Το τελευταίο έτος των σπουδών της παρακολούθησε το εργαστήριο γλυπτικής του Γιώργου Λάππα. Έργα της έχουν παρουσιαστεί σε ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στην Αυστρία. Τον Απρίλιο του 2012 έκανε την πρώτη της ατομική έκθεση Family Stories, στην Gallery Genesis, στην Αθήνα. To Σεπτέμβριο του 2015 παρουσιάζει στον ίδιο χώρο την ατομική της έκθεση Before Dawn. Έργα της βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα, στην Βιέννη, στο Βερολίνο και στην Κωνσταντινούπολη. www.kyriakimavrogeorgi.com

Πληροφορίες

Κυριακή Μαυρογεώργη, BEFORE DAWN,  24 Σεπτεμβρίου – 17 Οκτωβρίου 2015,
Gallery Genesis,  Χάριτος 35, Κολωνάκι, Αθήνα.

 

Harikleia Papapostolou-self portait
«Στην τέχνη μου κρύβεται η ανάγκη μου για βιασύνη».

Η ανερχόμενη ζωγράφος Χαρίκλεια Παπαποστόλου  που μας μαγνήτισε από τα πρώτα της κιόλας βήματα, θα μας βοηθήσει να προσεγγίσουμε βαθύτερα την ίδια και το έργο της στη συνέντευξη που ακολουθεί. Η καλλιτέχνης  αντλεί ψυχική ευχαρίστηση από το χάρισμα που δόθηκε στην  ανθρωπότητα να μπορεί να απεικονίσει τις αποχρώσεις του φωτός, της δύναμης και της ομορφιάς του κόσμου που μεταβάλλεται γύρω της αέναα.  Η ίδια δηλώνει « Η εμμονή μου στα έργα μου είναι ν αποτυπώσω τη διαρκή κίνηση τη ζωής που πάλλεται, αυτό το προσπαθώ με συγκεκριμένες φόρμες αλλά και σύμβολα, έτσι δηλώνω την οπτική μου, αλλά συγχρόνως μπορώ να πω πως και το χρώμα είναι για μένα ένα ισχυρό σύμβολο».

untitled3
«Στόχος μου η πιο συγκινησιακή επαφή με τον θεατή , επιδιώκω το ξύπνημα επιπλέον αφηρημένων και μη συναισθημάτων».

Η ακατάβλητη αισιοδοξία της ζωγράφου αναδεικνύεται μέσα από την έξαψη των  τελάρων της που χρωματίζονται με τόλμη καθώς η ίδια εφαρμόζει επιδέξια στρώματα λαδιών, ανάγοντας τα θέματά της σε ένα ύψος καθολικό. Ο επιφανής κριτικός Τέχνης, Χάρης Καμπουρίδης της Academia Europeana έχει σημειώσει πολύ εύστοχα «Στους πίνακες της Χαρίκλειας το χρώμα φωτίζει και πάλλεται, ελκύοντας τον ίδιο δυναμισμό και την ίδια ενέργεια που θα έβλεπε κανείς στις εικόνες του Ήλιου ή της Γης ή της καρδιάς».

expansion to the silver light
Η καλλιτέχνης αντλεί ψυχική ευχαρίστηση από το χάρισμα που δόθηκε στην ανθρωπότητα να μπορεί να απεικονίσει τις αποχρώσεις του φωτός

Τα έργα σας με βάση τη συνεχή εμφάνιση του χρώματος , αντανακλούν μια αισιοδοξία η οποία πηγάζει από σας. Ζωγραφίζετε λοιπόν καλύτερα όταν βρίσκεστε σε μια ευχάριστη συγκυρία; Επίσης πόσο βιωματική είναι η δουλειά σας;

Η αλήθεια είναι πως στη δουλειά μου το χρώμα είναι ένα ισχυρό σύμβολο από  μόνο του και φανερώνει την τάση – ανάγκη μου για μια θετική εξέλιξη. Αποφεύγω να σκεφτώ ή να ζωγραφίσω  το μη θετικό. Και στα πιο σκοτεινά μου έργα πάντα υπάρχει έστω μια μικρή φωτεινή φόρμα.
Πάντα έχω έναν λόγο, πάντα βρίσκω νόημα για να ζωγραφίζω, ότι μου δίνει η ζωή το βιώνω συγχρόνως και στο εργαστήρι μου. Άρα  είναι μια πολύ βιωματική δουλειά, στην ουσία ζωγραφίζω  τα συναισθήματά μου. Στην πορεία όμως θέλω το έργο να είναι ελεύθερο για νέες ερμηνείες.

Υπάρχει κάποιο project που να αποτελεί μελλοντικό όνειρό σας; Σαν μελλοντικός στόχος;

Ναι υπάρχει και μάλιστα αυτό το διάστημα έχω αρχίσει να δουλεύω  πάνω σ αυτό, είναι κάτι που θα μου πάρει πολύ χρόνο διότι χρειάζεται αρκετή έρευνα και όχι μόνο στον τομέα της ζωγραφικής. Στόχος μου  η πιο συγκινησιακή επαφή με τον θεατή , επιδιώκω το ξύπνημα επιπλέον αφηρημένων και μη συναισθημάτων.

Σας αρέσει να επιστρέφετε σε παλαιότερα έργα  σας; Τα επαναπροσδιορίζετε ή κάθε δουλειά την αντιμετωπίζετε σαν κάτι τελειωμένο;
Οχι δεν το κάνω ποτέ, φυσικά και  κουβαλάω κάποια μορφικά στοιχεία που με χαρακτηρίζουν, αλλά  κάθε συλλογή τελειώνει όταν έρθει η ώρα της,  είναι έργα που έχουν αυτονομηθεί. Μετά πρέπει να υπάρχει καθαρός  χώρος για να γεννηθεί κάτι άλλο, να ανακαλύψω κάτι άλλο….   μια  πιο απρόβλεπτη εξέλιξη.

Σας έχουν ρωτήσει αρκετές φορές για την έκθεση “Breathing colours” που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στο Λονδίνο. Αυτή η συνεργασία έχει ανοίξει κάποιο ορίζοντα στο εξωτερικό;  Και επιπλέον πόσο εύκολο είναι για ένα νέο Έλληνα καλλιτέχνη να προβληθεί σε κάποια γκαλερί αυτού του κύρους;

Το Λονδίνο ήταν ένα σημαντικό βήμα για μενα, μου έδωσε πολλά και τώρα τα αξιοποιώ. Είναι γενικά δύσκολο να προβληθεί ένας καλλιτέχνης και σίγουρα δεν το κάνει μόνος του, δουλεύουν αρκετοί άνθρωποι για την επιτυχία και την υλοποίηση μιας έκθεσης και χρειάζεται πολύ καιρό προετοιμασία.

Γνωρίζω πως σας αρέσει να επικοινωνείτε με νέα παιδιά, νέους καλλιτέχνες. Τι συμβουλή θα δίνατε σε ένα νέο παιδί που ξεκινάει τώρα στην Καλών Τεχνών;

Όχι ακριβώς συμβουλή, απλά θα αναφέρω αυτό που εγώ αποφάσισα να κάνω, αυτό που πιστεύω. Ο καλλιτέχνης θα πρέπει να αφήσει την τάση του να τον οδηγήσει και να κυριαρχήσει, μετά να δουλέψει με υπομονή και να περιμένει τη στιγμή που ο ίδιος θα δει τη δουλειά του και θα νιώσει ότι τα έργα αυτά είναι ολοδικά του, όταν το μυαλό του ικανοποιείται με την εικόνα αυτή, όταν το μάτια του είναι σίγουρα. Να δέχεται πληροφορίες αλλά να μη βγαίνει από τον εαυτό του. Να εμπιστευτεί και να προστατέψει την τάση του.

Έχετε δηλώσει πως  «Στην Τέχνη μου, κρύβεται η ανάγκη μου για βιασύνη». Καταλαβαίνω πως αυτό εμπεριέχει μια συνεχή εγρήγορση και θα ήθελα να μας περιγράψετε πως λειτουργεί αυτή η ταχύτητα στην καλλιτεχνική διαδικασία και στην σύλληψη ιδεών. Σε ποιες περιπτώσεις έχετε ανάγκη να ρίχνετε το ρυθμό σας;

Έντονο στοιχείο της δουλειάς μου είναι η τάση μου για συνέχεια και εξέλιξη, αλλά και για το απρόβλεπτο.  Το απρόβλεπτο όμως παρουσιάζεται ως μια θετική κατάσταση η οποία συνδέεται  με τη προσμονή. Άρα εδώ πρόκειται πια για μια αναγκαιότητα, ότι δηλαδή το απρόβλεπτο είναι η τάση μας, είναι η φυσική μας πορεία.
Θέλω να πω πως στην τέχνη  μου κρύβεται η ανάγκη μου για βιασύνη κυρίως και ο φόβος μην προλάβει η ίδια η ζωή να μας προσπεράσει.
‘Έτσι αυτό με οδηγεί στο να καταλήξω ότι ο κάθε άνθρωπος έχει μια προσωπική ταχύτητα που καλείται ν’ακολουθήσει μ ‘ έναν αυθεντικό ρυθμό.
Η αλήθεια είναι πως και στο εργαστήρι μου υπάρχει δυνατή μουσική και οι κινήσεις μου κρύβουν  ταχύτητα. θα  ρίξω το ρυθμό μου όταν βρω αυτό για το οποίο τρέχω και βιάζομαι….τότε θα κάνω μια στάση ν’ απολαύσω την ησυχία, ίσως και να ξεκουραστώ και ν ‘ανακαλύψω αυτά  που θα μου προσφέρει ο νέος ρυθμός.

Κλείνοντας, αν θέλετε να μοιραστείτε μαζί μας κάποια νέα δουλειά. Ετοιμάζετε κάτι αυτό τον καιρό;

Τα σχέδια μου θα πραγματοποιηθούν μετά το 2016 και  θα έχουν σχέση με το εξωτερικό, είναι πολύ νωρίς όμως για να ανακοινώσω κάτι.

untitled1
«Και στα πιο σκοτεινά μου έργα πάντα υπάρχει έστω μια μικρή φωτεινή φόρμα».
Χαρίκλεια Παπαποστόλου -Βιογραφικό σημείωμα

Η Χαρίκλεια Παπαποστόλου γεννήθηκε στη Βόρειο Ελλάδα, στο μικρό χωριό Στρατώνι, στη Χαλκιδική. Αποφοίτησε το 2011 από τη Σχολή Καλών Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και καθιερώθηκε σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Η επαγγελματική άνοδός της στην Ελλάδα υπήρξε ραγδαία.  Από το 2014 έχει ξεκινήσει μια αλματώδη επιτυχημένη πορεία τόσο σε ατομικές εκθέσεις  στην Ελλάδα, «ΟΤΑΝ ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΦΩΤΙΖΕΙ ΚΑΙ ΠΑΛΛΕΤΑΙ ΑΙΣΙΟΔΟΞΑ» , Gallery ERSI,  όσο και στο εξωτερικό, “BREATHING COLORS”, Gallery BELGRAVIA, Λονδίνο. Τέλος η Χαρίκλεια Παπαποστόλου έχει πραγματοποιήσει αξιόλογες συμμετοχές σε ομαδικό επίπεδο με πιο πρόσφατες, η συμμετοχή της στο ART LINKS 2015 (μια διοργάνωση του make a wish), καθώς στην ART ATHINA.

 

«Ο τρώσας και ιάσεται», αυτή τη φράση του Απόλλωνα στον Τήλεφο από την Ιλιάδα επέλεξε πριν 2 μήνες περίπου η Δήμητρα Χανιώτη για να παρουσιάσει στον Τεχνοχώρο την πρώτη της ατομική έκθεση. Την επέλεξε ή η ίδια η φράση εμπεδώθηκε αυθόρμητα στην εντύπωση των θεατών; Μάλλον το δεύτερο. Όλη η δυναμική και φιλοσοφία των έργων αυτό κραύγαζε : την αποκατάσταση του λάθους από αυτόν που το προκάλεσε, την απόλυτη προσέγγιση της αυτογνωσίας σε επίπεδο κοινωνίας και έθνους. Κατά καιρούς έχω καταθέσει τις θετικές μου εντυπώσεις για πρωτοεμφανιζομενους σε ατομικές εκθέσεις καλλιτέχνες όπως την Πέγκυ Κλιάφα, την Αλίκη Παππά κλπ. Η Χανιώτη, με πολλά ένσημα σε ποικίλες εικαστικές δραστηριότητες (εικαστικός, παιδαγωγός, θεωρητικός) συμπορεύτηκε με αυτούς που δεν πήγαν στις μύτες των ποδιών στην πρώτη τους ατομική έκθεση. Τα έδωσαν όλα, είπαν πολλά, δούλεψαν αθόρυβα. Ήταν μεγάλη μου χαρά να καταφέρω να «διεισδύσω» περαιτέρω στη φιλοσοφία της μέσω αυτής της συνέντευξης. Η αντίληψη περί «κωφάλαλων» καλλιτεχνών που πρέπει να αφήνουν τα έργα τους να μιλάνε από μόνα τους δεν με αντιπροσωπεύει. Ένα θεωρητικό υπόστρωμα ξεθολώνει αυτό που βλέπουμε, ένα σχόλιο διαμορφώνει συνειδήσεις, ένας προβληματισμός διευρύνει περαιτέρω την οπτική μας.

 

Κυρία Χανιώτη ευχαριστώ για την αποδοχή της πρόσκλησης και συγχαρητήρια για την πρώτη σας ατομική δουλειά. Θα παρακάμψω το παρωχημένο εναρκτήριο ερώτημα για το «πως ξεκινήσατε κλπ» και θα εστιάσω στον τίτλο. Ποιος παίζει τελικά τον ρόλο του «Τρώσαντος», το σύνολο της κοινωνίας, αυτοί που «χειρίζονται» τον πολιτισμό από θεσμικές θέσεις, ή ο ίδιος ο πολιτισμός που έχει αναπλαστικές ιδιότητες διαχρονικά; 

 Θεωρώ ότι δεν πρέπει να εστιάσουμε στο ρόλο του τρώσαντα. Είναι εύκολο να ανιχνευτεί και να ταυτιστεί  ο κάθε ένας από εμάς με αυτόν, αφού στη σημερινή κοινωνία όλοι μας έχουμε τρωθεί ποικιλοτρόπως. Σημασία έχει νομίζω να εστιάσουμε σε μια υποτιθέμενη αχτίδα ελπίδας. Σκοπός λοιπόν, είναι  μέσα από τη  διαδικασία της έκθεσης και τα προσλαμβανόμενα από αυτήν ερεθίσματα, να ανακαλύψουμε τον δικό μας δρόμο προ την ίαση, ο οποίος φυσικά και επιβάλλεται να είναι τόσο μοναδικός όσο και πολύτιμος. Το ιδιαίτερο σημασιολογικό βάρος μετατοπίζεται στην ίαση και όχι στην άφθονη και διάχυτη τρώση, η οποία ούτως ή άλλως είναι συνυφασμένη με την ατελής ανθρώπινη ύπαρξη.

Χωρίς τίτλοΣε όλα σας τα έργα υπάρχει μικτή τεχνική. Στον κινηματογράφο και την αρχιτεκτονική τα πολλά ετερόκλητα στοιχεία απειλούν τη καθαρή φόρμα και τις έννοιες. Στη μαγειρική τα πολλά υλικά αυξάνουν τον κίνδυνο επικάλυψης των γεύσεων. Πώς κατaφέρατε να διαχειριστείτε τόσο αρμονικά τόσο διαφορετικά στοιχεία ; Η εμφανής τάση σας να φέρετε σε διάλογο τόσες φάσεις πολιτισμού σε ένα έργο, ήταν αναπόφευκτο να σας οδηγήσει σε αυτή τη τεχνική ;

Ήδη από την εποχή του Φειδία που πραγματοποίησε το μεγάλο άλμα ξεφεύγοντας από την αυστηρή Ανατολίτικη – Αιγυπτιακή τεχνοτροπία, δημιουργώντας τις βάσεις της μοναδικής κλασικής ελληνικής τέχνης, χρησιμοποίησε διαφορετικά υλικά και στοιχεία στο έργο του. Σημασία έχει για μένα όχι το υλικό που  χρησιμοποιείς, αλλά πως αυτά που θα χρησιμοποιήσεις μπορεί να υπηρετήσουν, το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Τα ετερόκλητα υλικά και οι διαφορετικές τεχνικές με την πρώτη ματιά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν συνδυαστικά με σκοπό την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ελευθερία στον καλλιτέχνη. Για μένα η διαρκής αναζήτησή μου  είναι σε σχέση με ποια εργαλεία – υλικά – τεχνικές θα πρέπει να επιλέξω ώστε να αποδώσω το επιθυμητό  αποτέλεσμα. Ή ύπαρξη δηλαδή σύγχρονων, κλασσικών ή πρωτοποριακών  υλικών και μέσων μπορούν να χρησιμοποιηθούν υπηρετώντας  τον τελικό σκοπό, της πληρέστερης καλλιτεχνικής δημιουργίας. Άρα δεν είναι το μέσον που θα κρίνει το έργο αλλά το μέσο υπηρετεί το έργο. Πάντα πειραματιζόμουν σε νέες τεχνικές και είμαι ανοιχτή σε νέα πράγματα αρκεί να υπηρετούν τον «υπέρτατο σκοπό» της καλλιτεχνικής ολοκλήρωσης.

Χρησιμοποιείτε τη Γοργώ – Μέδουσα σε πολλά έργα σας. Στη Μυθολογία η Γοργώ, ακόμα και σκοτωμένη από τον Περσέα, πέτρωνε με το βλέμμα της όποιον τη κοίταζε. Μήπως αυτό δεν είναι τίποτα άλλο από την έκφραση της ενδόμυχης επιθυμίας σας να «πετρώσουν» στοιχεία πολιτισμού που τείνουν να αλλοιωθούν ή εξαφανιστούν; Τα παιδικά βιώματα σε έναν ανεπιτήδευτο, μινιμαλιστικό και πρωτογενή πολιτισμό στη Πάρο που πλέον τείνει να μεταλλαχτεί σας ωθούν σε αυτό τον προβληματισμό; 

Το γλυπτό που έχω χρησιμοποιήσει, η Γοργώ, είναι αρχαϊκής περιόδου, από παριανό μάρμαρο και από τα λίγα πρωτότυπα και όχι ρωμαϊκά ή ελληνιστικά αντίγραφα που έχουν διατηρηθεί. Με αυτό το άγαλμα καταρχήν δηλώνω την πολιτισμική συνέχεια του τόπου από τον 7ο αί. π.Χ. έως και σήμερα. Μια πολιτιστική συνέχεια που προσδίδει δραματική κορύφωση η ίδια η  Γοργώ, με τον συμβολικό της ρόλο, ως διαχρονική και ακούραστη προστάτιδα. Έχει όμως ένα μειονέκτημα. Μπορεί να πετρώσει όλους και όχι μόνο τους εχθρούς. Οι αρχαίοι Έλληνες την χρησιμοποιούσαν στα τείχη θεωρώντας αυτονόητο ότι θα συμμαχήσει μαζί τους ενάντια στον κοινό  εχθρό τους. Επίσης όντας χθόνια θεότητα ο ρόλος της ήταν να προφυλάσσει ή να πλήττει ανάλογα με την επιθυμία του πιστού. Όμως στην σημερινή εποχή τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα. Ο εχθρός δεν είναι εύκολο να αναγνωριστεί. Ούτε καν αν βρίσκεται «εντός ή εκτός των τειχών».  Η Γοργώ προσπαθεί να προστατεύσει προς όλες τις κατευθύνσεις, αγέρωχη και ξάγρυπνη, όμως στην πραγματικότητα έχει κάποια δύναμη να χρησιμοποιήσει; Μπορεί να προστατεύσει; Ποιους και από τι; Στον σύγχρονο κόσμο που ζούμε, που η αλήθεια περιπλέκεται με τα ιδιωτικά συμφέροντα και την υποκειμενικότητα των πραγμάτων, δεν μπορεί να δοθεί μια κατηγορηματική απάντηση, αλλά ο κάθε ένας από εμάς πρέπει να δομήσει την δικιά του.

Σε ένα παλιό Art Athina μία ξένη καλλιτέχνιδα είχε φτιάξει μια εκπληκτική κατασκευή με πολύπλοκα μοτίφ κομμένα σε χαρτί. Αν πήγαινες και τα έβλεπες από κοντά παρατηρούσες ότι δεν ήταν τίποτα άλλο παρά κομμένες φωτογραφίες από παραστάσεις πορνό περιοδικών με έντεχνο τρόπο. Το ωμό στοιχείο συναντούσε το «elegant» σε έναν ενδιαφέροντα διάλογο. Εσείς χρησιμοποιείτε τη δαντέλα και την βάζετε να επικαλύπτει σκελετούς οικοδομών και σίδερα. Ποιος είναι ο λόγος αυτής της «εξομάλυνσης» του ωμού και βίαιου στοιχείου;

Η δαντέλα στα έργα μου χρησιμοποιείται με δύο τρόπους. Ο ένας είναι συμβολικός, με σκοπό  να αναδειχθεί η πολιτιστική συνέχεια από την κλασική αρχαιότητα μέχρι την σημερινή  νεοελληνική πραγματικότητα. Ας μην ξεχνάμε ότι η λαϊκή κουλτούρα που συμβολίζει το κέντημα, αποτελούσε ουσιαστικά την μοναδική πολιτιστική παραγωγή και έκφραση για τουλάχιστον 500 χρόνια, την εποχή των μέσων ιστορικών χρόνων, έως και την επανάσταση του ’21. Ήταν η μοναδική ουσιαστικά αυθόρμητη έκφραση, ανεπηρέαστη σε σημαντικό βαθμό από τον θρησκευτικό δογματισμό και τις  εκφυλιστικές, ακόμα και βίαιες πιέσεις κατακτητών.  Η κοινωνία του σίδερου, του μπετόν, του ελενίτ, και της μανίας για ανοικοδόμηση, που ήταν και πιστεύω είναι ακόμη στην κουλτούρα και στο DNA του Νεοέλληνα, αντιπροσωπεύει τον νεότερο ιστορικό σταθμό, με τον οποίο περνάμε στην εποχή της αφθονίας, του ατομικισμού και της επιδερμικής «άποψης ζωής». Εδώ έρχεται να επιτελέσει το κέντημα τον δεύτερο ουσιαστικό του ρόλο. Καλείτε λοιπόν στο  έργο μου να καλύψει, να καλλωπίσει τα αντιαισθητικά, αυθαίρετα πολεοδομικά στοιχεία όπως είναι οι σιδεριές, οι τσιμεντοκολώνες, τα ελενίτ. Προσπαθώ με αυτό τον τρόπο να τονίσω αυτή την επιδερμικότητα, βάση της οποίας, στόχος είναι όχι να τα ανατραπεί όπως θα έπρεπε, αλλά ενταγμένη και αλλοτριωμένη σε αυτή την ίδια την εκφυλισμένη πραγματικότητα, η δαντέλα προσπαθεί να  κουκουλώσει και να καλλωπίσει. Είναι διττός ο χαρακτήρας της λοιπόν, από τη μια εκφράζει την πολιτιστική συνέχεια  και από την άλλη την παγιωμένη, εύκολη σύγχρονη επιλογή ζωής  που οδηγεί στον εκφυλισμό τον δικό μας, αλλά και των έργων μας.

ΔΗΜΗΤΡΑ-ΧΑΝΙΩΤΗ-6Να πάμε σε ένα πονεμένο θέμα που τόσο έντεχνα σχολιάζετε στα έργα σας, την άναρχη οικοπεδοποίηση. Φαινόμενο κοινό και στον τόπο σας και τον δικό μου. Θεωρείτε ότι πέρα από τον αυτονόητο σαρκασμό που προκαλούν τα έργα σας, είναι αυτός αρκετός για την αντιμετώπιση κάποιων κοινωνικών φαινομένων όπως αυτό; Μήπως τελικά κάποια θέματα χρειάζονται ακτιβισμό και το όπλο παρά πόδας; To αναφέρω γιατί πολλοί συνάδελφοί σας αισθάνονται πλήρεις με τη συμμετοχή τους σε ομαδικές εκθέσεις που σχολιάζουν τέτοια θέματα παραπέμποντας στον ιδιαίτερο ρόλο της τέχνης.

Ο Σωκράτης που θεωρείται ο μεγαλύτερος φιλόσοφος όλων των εποχών δήλωνε πάντοτε στην αρχή της συζήτησής του στο συνομιλητή του ότι Ἓν οἶδα ὅτι ουδὲν οἶδα (Ένα ξέρω. Ότι τίποτα δεν ξέρω). Αυτό το αναφέρω γιατί θεωρώ ότι ο καλλιτέχνης για να μπορέσει να πάρει το όπλο στα χέρια του ή να προτείνει τόσο ξεκάθαρες λύσεις ώστε να είναι ακτιβιστικές, πρέπει να έχει μια σφαιρική εικόνα των πραγμάτων γύρω του από όλες τις απόψεις. Νομίζω ότι οι περισσότεροι καλλιτέχνες συμπεριλαμβανομένων για παράδειγμα του Πικάσο κ.α. προσπάθησαν μέσα από τα δικά τους μάτια να αποκρυπτογραφήσουν τα προσλαμβανόμενα μηνύματα της κάθε εποχής  και να προτείνουν λύσεις δευτερεύουσες, όχι δηλαδή άμεσες αλλά να αφήσουν το θεατή να αποφασίσει για το δρόμο μόνος του. Δεν είναι δουλειά του καλλιτέχνη να προτείνει εκβιαστικές λύσεις όπως οι πολιτικοί, δικηγόροι, επιστήμονες. Ο ρόλος του καλλιτέχνη είναι πολύ πιο ελαστικός απέναντι στον δέκτη της τέχνης του, δεν είναι ποτέ εκβιαστικός.  Η Τέχνη και ο Πολιτισμός γενικότερα πρέπει να σέβεται και να αφήνει τον άνθρωπο ελεύθερο να αποφασίσει. Είτε με την ορθολογική, είτε με την ιδεολογική θεώρηση των πραγμάτων, επίκεντρο πρέπει να είναι ο άνθρωπος με στόχο την πνευματική του ακεραιότητα και αξιοπρέπεια. Δεν ξέρω εάν σε μια ατομική ή ομαδική έκθεση καταφέρνουμε σαν μέσα από καθρέπτη να δείχνουμε πως είναι η κοινωνία, όμως για μένα θα ήταν ανήθικο να εκβιάζουμε καταστάσεις και να οδηγούμε προ τετελεσμένων τον άνθρωπο θεατή – δέκτη.

Ο Γ. Τσαρούχης έλεγε ότι η αρχιτεκτονική δίνει αξία στο Ελληνικό τοπίο. Πόσο συμφωνείς με τα διθυραμβικά – επικοινωνιακά επίθετα των ακκιζόμενων πατριδοκάπηλων του τουρισμού για τα Ελληνικά νησιά όταν η συνθήκη του Τσαρούχη έχει καταργηθεί προ πολλού; Αρκεί το αρχέγονο (σχεδόν χαμένο πλέον) τοπίο και η ιστορικότητα του χώρου να δικαιολογήσουν αυτά τα σχόλια;

Αρχικά είναι πολύ σωστή η τοποθέτηση του Τσαρούχη. Το ελληνικό τοπίο έχει δικιά του αυτόνομη αξία, είναι πολύ όμορφο από τη φύση του, δεν χρειάζεται το πολεοδομικό στοιχείο να το ομορφύνει. Από εκεί και πέρα η ιδιαιτερότητα με το ελληνικό οικιστικό σύστημα ήταν ότι είχε περάσει στο DNA του η αρχαιοελληνική παράδοση και αυτό σχολιάζεται στα έργα μου. Η αντιπαράθεση του σύγχρονου με το παραδοσιακό υπάρχει πλέον έντονα και έχει επηρεάσει ριζικά το φυσικό και πολεοδομικό τοπίο. Από το χρυσό αιώνα του Περικλή μέχρι και τα μέσα του 20ου αι.,  το σπουδαίο επίτευγμα της  οικιστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα είναι η δημιουργία σε ανθρώπινη κλίμακα και η  ύπαρξη αρμονίας και μέτρου. Αυτή ήταν η ειδοποιός διαφορά που  ξεχώριζε τον Ελληνικό από τους υπόλοιπους πολιτισμούς: ο ανθρωποκεντρισμός. Αυτό άλλαξε κατά πολύ στην Ελλάδα και όχι μόνο από το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Η οικιστική εξάπλωση που προήλθε από τα χρηματικά αποθέματα που είχαν οι Έλληνες, οι Ιταλοί, οι Γερμανοί κλπ, αποτυπώθηκε μοιραία στο φυσικό περιβάλλον, υλοποιώντας μια άνευ προηγουμένου νέου τύπου οικιστική – πολεοδομική επίθεση σε βάρος του φυσικού αλλά και του υφιστάμενου, πλήρως ενταγμένου στο φυσικό, παραδοσιακό πολεοδομικό δημιούργημα. Αυτή τη στιγμή που μιλάμε έχει αλλοιωθεί σε βάθος το τοπίο γύρω μας  και σε πολλές περιπτώσεις ανεπανόρθωτα. Ο τρώσας και ιάσεται , στην προκειμένη περίπτωση είναι πιο επίκαιρος από ποτέ. Είναι προφανές ότι μόνο εμείς που πληγώσαμε για μια ακόμα φορά το περιβάλλον πρέπει και να το σώσουμε, από αυθαιρεσίες ή από κατάφωρη παραβίαση των δικαιωμάτων μας όπως είναι η πώληση μιας παραλίας που δεν ανήκει σε κανέναν παρά μόνο στις μελλοντικές γενιές. Αυτή τη στιγμή το μέλημα είναι καίριο πρέπει να σωθεί ότι είναι δυνατόν να σωθεί.

Θέλω να κάνετε μια αναφορά στο εικαστικό εργαστήριο του δήμου Πάρου, μια και η συμμετοχή σας τόσο στη δημιουργία όσο και τη λειτουργία του ήταν καθοριστική.

Το εικαστικό εργαστήριο του δήμου Πάρου είναι μια μεγάλη ιστορία που με πληγώνει βαθύτατα. Τι εννοώ. Το νησί είναι μια ιδιαίτερη περιοχή που δεν έχει εύκολη πρόσβαση σε μεγάλα αστικά κέντρα. Έτσι για εξειδικευμένη παιδεία όπως ζωγραφική, ιστορία της τέχνης και πολύ περισσότερο για το γραμμικό και ελεύθερο σχέδιο, έπρεπε να μεταβείς στην Αθήνα.   Από μικρή λοιπόν, είχα όνειρο να μπορέσουν τα παιδιά του νησιού, να έχουν  αυτό το οποίο εγώ δεν είχα, δηλαδή δικαίωμα επιλογής και πρόσβασης στην εικαστική παιδεία,  μέσω ενός θεσμού όπως το εικαστικό εργαστήριο. Η δημιουργία ενός χώρου τέχνης και δημιουργίας όπως ενός εικαστικού εργαστηρίου αποτελούσε ένα όραμα για εμένα. Αυτό που έλειψε  σε εμένα, ώστε να αξιοποιήσω το ταλέντο μου, ήθελα τουλάχιστον να το έχουν οι επόμενες γενεές στο νησί. Μου ζητήθηκε και μου δόθηκε η δυνατότητα να ιδρύσω το εικαστικό εργαστήριο ως καλλιτεχνική διευθύντρια, μέσα από μια μακρά και επίπονη διαδικασία  σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και το μουσείο σύγχρονης τέχνης της Γαλλίας J. Pompidou. Το 2002 ιδρύθηκε το εικαστικό εργαστήριο στο νησί, την πρώτη χρονιά πειραματικά και εθελοντικά ώστε να δούμε την ανταπόκριση του κόσμου. Mε πολύ προσωπικό αγώνα, μιας και εκείνη τη χρονιά ήμουν στο Λονδίνο με υποτροφία του ΙΚΥ, αλλά μετέβαινα  συχνά στο νησί για να καθοδηγώ τις διαδικασίες για την ίδρυση και την καθιέρωσή του, καταφέραμε να ανταποκριθούμε στις δυσκολίες και να εξασφαλίσουμε την τελική έγκριση και ταυτόχρονα επιδότηση από το ΥΠ.ΠΟ. και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, αποσπώντας πολύ θετικά σχόλια. Σαν επιστέγασμα αυτής της θετικής αποδοχής ήταν και η επιλογή μου σε συνεργασία με το Pompidou  και το ΥΠ.ΠΟ. να παρουσιάσουμε κάποιοι από τους εικαστικούς διευθυντές  ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα, που παρουσιαζόταν στην Γαλλία και στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Παρ’ όλες λοιπόν  τις δυσκολίες, σε συνεργασία με τους συνεργάτες- διδάσκοντες που είχα επιλέξει για να στελεχωθεί το εργαστήριο, ξεκίνησε με τμήματα για παιδιά προσχολικής, σχολικής ηλικίας, ενήλικες, αλλά και προπαρασκευαστικό τμήμα για Α.Σ.Κ.Τ. και σχολές Πολυτεχνείου. Με 150 μαθητές κατά μέσο όρο τα 5 πρώτα χρόνια, το εργαστήριο ακολούθησε μια ανοδική και επιτυχημένη πορεία. Για το διάστημα αυτό επιδοτούνταν από το Δήμο και από το ΥΠ.ΠΟ. Μετά το πέρας της επιδότησης ξεκίνησε και η φθίνουσα πορεία του. Αρχικά δηλώνοντάς μου ότι λόγω έλλειψης χρημάτων δεν μπορούσαν να συνεχίσουν την συνεργασία μαζί μου και στην πορεία του χρόνου το εργαστήριο έκλεισε πηγαίνοντας χαμένη όλη η προσωπική προσπάθεια αλλά κυρίως αφήνοντας ξεκρέμαστα τόσα άτομα που είχαν ήδη μια υποδομή και θέληση να συνεχίσουν.

Από την ανταπόκριση του κόσμου φάνηκε ότι ήταν ένας από τους θεσμούς που η τοπική κοινωνία είχε αγκαλιάσει, που βοήθησε πολλά νέα παιδιά να μπουν στο Πολυτεχνείο και στην ΑΣΚΤ, σχολές που απαιτούνταν εξειδικευμένες γνώσεις σχεδίου, πράγμα αδιανόητο για τα προηγούμενα χρόνια στο νησί. Ο Πολιτισμός γενικότερα και η πολιτισμική κουλτούρα με την ευρύτερη έννοια του όρου, είναι ένα πεδίο που δεν μπορεί να κατακτηθεί από τη μια στιγμή στην άλλη, χρειάζονται γενεές για να  αλλάξει η νοοτροπία και να καλλιεργηθεί μια  κουλτούρα που να επηρεάσει όχι επιδερμικά αλλά σε βάθος τις πλατιές μάζες του πληθυσμού, με αποτέλεσμα να αλλάξει τον τρόπο σκέψης και δράσης σε μια κοινωνία. Αυτός για μένα είναι ο πραγματικός και υψηλός ρόλος της ύπαρξης του εικαστικού εργαστηρίου σε μια τοπική κοινωνία και ταυτόχρονα αυτή είναι η προσφορά του σε αυτήν. Ας μην ξεχνάμε ότι ο κυκλαδικός χώρος είναι γνωστός για σημαντικούς πολιτισμούς όπως ο Κυκλαδικός και ο πολιτισμός του Ακρωτηρίου της Σαντορίνης. Το ίδιο θα συμβεί και στο μέλλον, θα κριθούμε όλοι από το επίπεδο και την διάρκεια του πολιτισμού και όχι από δεδομένα αλλώτρια, όπως για παράδειγμα κατά πόσο απέφερε κέρδος ή όχι ένα εικαστικό εργαστήριο ή ακόμα περισσότερο, πόσοι τουρίστες επισκέφτηκαν ένα νησί και ποιοι πλούτισαν από αυτή την διαδικασία.

Το εικαστικό εργαστήρι για μένα ήταν ζωτικής σημασίας και έπρεπε να συνεχίσει να δουλεύει με την (μικρή) οικονομική ενίσχυση του Δήμου, γιατί μέσω της διαδικασίας και με σύμμαχο τον χρόνο θα άλλαζε ριζικά την πολιτιστική κουλτούρα συνολικά του τόπου. Αυτός είναι και ο ρόλος των εργαστηρίων. Σε μία ανεπτυγμένη ή αναπτυσσόμενη κοινωνία για να επηρεαστούν όλα τα κοινωνικά στρώματα πολιτιστικά χρειάζεται χρόνος. Στην Ελλάδα δυστυχώς δεν έχουμε την υπομονή, την επιμονή, τη συνέχεια και την συνέπεια που χρειάζεται για να ωφεληθεί  ο κόσμος, διότι το μόνο μέλημα μας είναι το εύκολο και γρήγορο κέρδος.

Θεωρούσα πάντα αδιανόητη και παρωχημένη την δέσμευση ενός σύγχρονου ζωγράφου στα φορμαλιστικά πλαίσια κάποιου ρεύματος (μινιμαλισμό, σουρεαλισμό, εξπρεσιονισμό κλπ) κατά τη διάρκεια της δημιουργίας. Ωστόσο, η κατηγοριοποίηση στα στεγανά μιας τεχνικής είναι ακόμα στοιχείο σχολιασμού από τεχνοκριτικούς και το ευρύ φιλότεχνο κοινό. Επιβεβαιώστε ή όχι την αυτονομία σας στην επιλογή της τεχνικής και πείτε μου αν μπορείτε εσείς οι καλλιτέχνες να κάνετε κατανοητό ότι εδώ και χρόνια τα πρότυπα αναφοράς για την κριτική ενός εικαστικού έχουν αλλάξει.

Αρχικά το να εντάσσεται ένας καλλιτέχνης στην μία ή την άλλη τεχνοτροπία ή καλλιτεχνικό ρεύμα είναι διαδικασία υποκειμενική και συνήθως δουλειά των τεχνοκριτικών ή των ιστορικών ώστε μέσω των ομαδοποιήσεων αυτών να μπορούμε σχηματικά να κατανοήσουμε βασικές αρχές, ομοιότητες και διαφορές. Αυτό συμβαίνει ευρύτερα και όχι μόνο στον καλλιτεχνικό  χώρο. Ιδιαίτερα στον χώρο της ιστορίας είναι σύνηθες και μπορώ να πω επιβεβλημένο.   Θεωρώ όμως πως δεν αποτελεί κομμάτι των καλλιτεχνικών ανησυχιών – και προσωπικά εμένα με αφήνει αδιάφορη- το που θα ενταχθεί από τεχνοκριτικούς και συλλέκτες. Ο καλλιτέχνης πρέπει να γνωρίζει τα καλλιτεχνικά ρεύματα , τα μέσα του, να κατανοεί το θέμα του, τις τεχνικές κλπ., ώστε μετά ελεύθερος από οποιαδήποτε δέσμευση , και αυτό είναι το μεγάλο όπλο της τέχνης, να επιλέγει τα μέσα που θεωρεί, είτε λόγω ιδιοσυγκρασίας είτε λόγω θέματος, εξυπηρετούν καλύτερα το έργο του. Πρέπει δηλαδή τα πράγματα, στην προκειμένη περίπτωση τα καλλιτεχνικά πρότυπα, να τα αντιμετωπίζουμε και να τους προσδίδουμε την πραγματική τους διάσταση. Ο σκοπός της ύπαρξής των ομαδοποιήσεων αυτών είναι να μας βοηθήσουν στην καλύτερη μελέτη, την σε βάθος κατανόηση της πολυμορφίας της τέχνης, και όχι την εκ προοιμίου επιρροή στην καλλιτεχνική δημιουργία. Ο ρόλος τους δηλαδή είναι επικουρικός – βοηθητικός στην τέχνη και όχι κύριος και ουσιαστικός.   Σε καμία περίπτωση δεν με απασχολούν τα παλιά ή τα νέα πρότυπα αναφοράς , αξιολόγησης του εικαστικού έργου άλλωστε αυτά τα πρότυπα δεν ήταν ποτέ σταθερά. Με ενδιέφερε και με ενδιαφέρει η κατανόησή τους και η ανάλυσή τους στο επίπεδο της σφαιρικής γνώσης της τέχνης, άλλωστε προς αυτή την κατεύθυνση ήταν και το θεωρητικό μεταπτυχιακό που έχω ολοκληρώσει. Μην ξεχνάμε τέλος  ότι τα πλαίσια αυτά  μεταβλήθηκαν στο παρελθόν και είναι βέβαιο ότι θα μεταβληθούν  και στο μέλλον όταν μεταβληθούν οι κοινωνικοί, οικονομικοί, πολιτικοί πολιτιστικοί  παράγοντες που τα επηρεάζουν.

Πολλοί αναρωτιούνται σε ποιο σημείο βρίσκεται η σύγχρονη τέχνη και πολύ περισσότερο, που πάει. Αν και είναι πάντα πολύ ριψοκίνδυνο να δίνεται ένα γενικό στίγμα, συμφωνείτε ότι αρχίζει και ξεφεύγει από την εννοιολογική «δικτατορία», ότι επανερχόμαστε στην κατάθεση της τεχνουργίας και ότι υπάρχει μαζική ροή προς τον δημόσιο χώρο; Τι άλλες διαπιστώσεις έχετε να κάνετε;

Από την εποχή που τα στοιχεία λαϊκής κουλτούρας αναγνωρίστηκαν και ενσωματώθηκαν στην  λεγόμενη υψηλή πολιτιστική κουλτούρα, (ενώ μέχρι και τα μέσα του προηγούμενου αιώνα θεωρούνταν στοιχεία χαμηλότερης κουλτούρας) διευρύνθηκαν κατά πολύ τα όρια της τέχνης. Είναι αν μη τι άλλο αδόκιμο να συζητάμε και να τονίζουμε κάποιες σχετικά μικρές διαφοροποιήσεις που παρατηρούνται στην τεχνοτροπία, στην θεματολογία ή στην παρουσίασή της τέχνης όταν έχει προηγηθεί πριν από λίγα μόνο χρόνια επαναστάσεις όπως για παράδειγμα η pop art.  Η τέχνη έχει πλέον στους κόλπους της μια ποικιλία μέσων και τεχνικών  πολλές φορές ετερόκλητων οι οποίες ακριβώς εξαιτίας του γεγονότος της ταυτόχρονης χρήσης τους, για διαφόρους μία προβάλετε περισσότερο σε βάρος κάποιας άλλης, χωρίς να πραγματοποιείτε κάποια ουσιαστική ρήξη στην σχέση μεταξύ τους. Η τέχνη έκανε πάντοτε βήματα προς διάφορες κατευθύνσεις. Η σύγχρονη ειδικότερα τέχνη  μεταβάλλεται και μεταλλάσσεται πολύ πιο ευέλικτα και αντιφατικά από ότι στο παρελθόν. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάνει βήματα  προς τα εμπρός ή προς τα πίσω. Δεν θεωρώ λοιπόν ότι είναι πισωγύρισμα όταν επανερχόμαστε σε υλικά και μέσα του παρελθόντος με δεδομένο ότι αυτά επανέρχονται μέσα από μια νέα ματιά με σκοπό να υπηρετήσουν την τέχνη και όχι να επαναληφθούν ή να μιμηθούν παλαιότερες τεχνοτροπίες. Στην φάση που βιώνουμε τώρα, θεωρώ ότι  υπάρχει μια τάση κορεσμού που οδηγεί στην χρησιμοποίηση παλαιότερων στοιχείων για διάφορους λόγους και από διάφορους καλλιτέχνες. Βέβαια στη σύγχρονη τέχνη που είναι πολλή πιο ανοιχτή και ανεκτική στο διαφορετικό και στο πρωτότυπο, ενυπάρχουν διαφορετικά είδη τέχνης και τεχνικής. Ανάλογα με τις κοινωνικό οικονομικές συγκυρίες έχει περισσότερη ή λιγότερη απήχηση στους καλλιτέχνες, δεν σημαίνει ότι το ένα θα είναι τελικός νικητής μιας και δεν μιλάμε για πόλεμο ή μάχη, αλλά για τον καλλιτέχνη και πως προσλαμβάνει τα μηνύματα του περιβάλλοντος του. Οι καλλιτέχνες για διάφορους λόγους που μπορεί να είναι οικονομικοί, κοινωνικοί, πολιτικοί κλπ επιλέγουν το Α ή Β τρόπο να αποδώσουν τα έργα τους.

Διπλή ΓοργώΣε αυτό το σημείο θα ήθελα να κάνω ένα γενικό σχόλιο σχετικά με την τέχνη και την πίεση που δέχεται με σκοπό να παρουσιάσει συνεχώς κάτι διαφορετικό, πρωτότυπο και ταυτόχρονα υψηλό και εκλεπτυσμένο. Στην εποχή της κοινωνικής δικτύωσης του διαδικτύου και φυσικά του συνεχούς βομβαρδισμού μηνυμάτων, εικόνων και απόψεων από την τηλεόραση και τον κινηματογράφο, ο σύγχρονος άνθρωπος έχει εθιστεί σε αυτή την «κινηματογραφική ταχύτητα», απαιτώντας την ύπαρξη της σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής του, ακόμα και από την τέχνη. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι στην σύγχρονη εποχή υπάρχουν μορφές τέχνης εφήμερες, φθαρτές αλλά γρήγορες και ενταγμένες σε αυτή την παγκόσμια φιλοσοφία. Όμως η απαίτηση για γρήγορα, άμεσα και ανατρεπτικά αποτελέσματα στην τέχνη, έτσι απροκάλυπτα και απαιτητικά όπως αρθρώνονται από την σύγχρονη παγκόσμια κοινή συνιστώσα – προβολή ζωής, είναι για μένα ένα τεράστιο πρόβλημα που επηρεάζει και διαβρώνει την τέχνη σε βάθος, μετατρέποντάς την σε κυνηγό του ακραίου και του διαφοροποιημένου, σε βάρος της μελέτης και της ωρίμανσης των ιδεών που συνδέονται με την τέχνη γενικότερα.

Και ένα δίλημμα που ενδεχομένως να σας δυσκολέψει. Επειδή είστε μία αξιόλογη παιδαγωγός και έχετε ήδη εμπειρία σε αυτό το χώρο σε ένα δύσκολο περιβάλλον, αν μπορείτε απαντήστε μου τι θα επιλέγατε σε περίπτωση που έπρεπε να κάνετε ένα από τα δύο. Τον ρόλο της μάχιμου εκπαιδευτικού ή της εικαστικού; Τα κριτήρια θα ικανοποιούσαν κοινωνική προσφορά ή προσωπική πλήρωση;

Δεν ξέρω εάν μπορώ να απαντήσω στη συγκεκριμένη ερώτηση γιατί είναι σαν να μου ζητούν να επιλέξω ένα κομμάτι του εαυτού μου και να απορρίψω κάποιο άλλο. Το να δουλεύεις στο σχολείο και να βλέπεις την αγάπη των παιδιών και τη χαρά της δημιουργίας στο πρόσωπό τους, είναι η μια όψη του νομίσματος, ασύγκριτη και μοναδική. Η άλλη όψη του νομίσματος είναι η βαθιά ανάγκη της  καλλιτεχνικής δημιουργίας την οποία είχα, έχω και θεωρώ ότι θα έχω πάντοτε. Από τη μία έχουμε λοιπόν την χαρά της δημιουργίας και της μετάδοσης των γνώσεών και των εμπειριών σου, σε συνδυασμό με την  απέραντη ανεπιτήδευτη αγάπη  που εισπράττεις από τα παιδιά και από την άλλη, την βαθιά ανάγκη να εκφραστείς σαν καλλιτέχνης, μια ανάγκη η οποία νομίζω ότι θα με «στοιχειώνει» ανεξάρτητα πέρα και πάνω από εμένα. Γι’ αυτό θεωρώ ότι δεν χρειάζεται να μπω σε εκβιαστικά διλήμματα για το ποιο να διαλέξω, αφού και τα δύο είναι κομμάτια της προσωπικότητάς μου. Είναι αυτονόητο ότι συνεχίζω όπως κάνω τόσα χρόνια και το έχω αποδείξει και προς τις δύο κατευθύνσεις, γιατί πιστεύω ότι εάν χρειαστεί να αποχωριστώ κάποιο από τα δύο  δεν θα είμαι πλέον το ίδιο άτομο, το ίδιο πρόσωπο.

Σας ευχαριστώ για την τιμή να μοιραστείτε μαζί μου αυτές τις σκέψεις.

Παραμένει ανεξίτηλη η εικόνα των τσιμεντένιων σκελετών στους πίνακες. Βίωμα καθοριστικό και από τον δικό μου τόπο. Ζωγραφισμένοι όμως τόσο όμορφα με γκουάς. Ποιος είπε ότι μια αισθητική απόκλιση δεν έχει την εικαστική της αξία. Το σύνδρομο του Νέρωνα είναι πάντα παρόν στη τέχνη. Αρκεί να είναι μέρος της ίασης και όχι της εντύπωσης. Η Δήμητρα Χανιώτη το κατάφερε χωρίς ενδοιασμούς, την ευχαριστούμε.

Με αφορμή την ατομική έκθεση της ζωγράφου/ εικονογράφου Κατερίνας Χαδουλού με θέμα «Εγχειρίδιο Μολυ- βίων» στην Αίθουσα Τέχνης «ena», που ολοκληρώθηκε με επιτυχία πριν μερικές μέρες (24 Μαΐου 2014), είχαμε την ευκαιρία να ρωτήσουμε την καλλιτέχνη για την έκθεση, τη σχέση της με τα βιβλία, την εικόνα και φυσικά για την τέχνη της εικονογράφησης. Η Κατερίνα Χαδουλού μέσα από τις εικονογραφήσεις της μετατρέπεται σε μια πραγματική «Αλίκη» που μας ταξιδεύει στη χώρα των θαυμάτων της.

Συνέντευξη 


Πρόκειται  για την πρώτη ατομική σας έκθεση στην αίθουσα τέχνης «ena». Πώς ξεκίνησε η ιδιαίτερη σχέση σας με την εικονογράφηση; Ποιές είναι οι πηγές έμπνευσής σας;

Από πολύ μικρή, έδειξα μεγάλη αδυναμία στη ζωγραφική και στα βιβλία. Όταν βέβαια ζωγράφιζα τότε τις εικόνες που με είχαν εντυπωσιάσει και αποτυπωθεί πιο έντονα στο μυαλό μου από την ανάγνωση παραμυθιών, δεν θα μπορούσα να διανοηθώ ότι κάποια μέρα αυτό θα ήταν το επάγγελμα μου. Το 2004, και ενώ ήμουν φοιτήτρια στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας  ξεκίνησα να παρακολουθώ το Εργαστήριο Γραφικών Τεχνών, Τυπογραφίας και Τέχνης του Βιβλίου. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με κάποια εξαίσια, εικονογραφημένα, παιδικά βιβλία που βρέθηκαν τυχαία στα χέρια μου εκείνη την περίοδο, έπαιξε πολύ καθοριστικό ρόλο στο να αποφασίσω να ασχοληθώ με την εικονογράφηση. Όσον αφορά τις πηγές έμπνευσης μου, ανατρέχω πολύ συχνά στις δουλειές καλλιτεχνών που αγαπώ, σε μοντέρνα αλλά κυρίως κλασσικά παραμύθια και στην λογοτεχνία. Πολύ συχνά αντλώ θέματα από τον κινηματογράφο και την μουσική.

«Εγχειρίδιο μολυ-βίων» ο τίτλος της έκθεσης. Δίνετε ζωή στους χαρακτήρες των βιβλίων με τα μολύβια σας. Θα λέγαμε ότι είναι οι μεσολαβητές ανάμεσα σε εσάς και τα βιβλία! Ποιος είναι ο σκοπός του συγκεκριμένου εγχειριδίου;

Ο σκοπός του «Εγχειριδίου Μολυ-βίων» είναι να μυήσει τον επισκέπτη σε ένα παράλληλο, μικρό αλλά παραμυθένιο σύμπαν που χτίζω με πολύ μεράκι τα τελευταία εφτά χρόνια. Σκοπός είναι επίσης να συστήσει στον επισκέπτη της έκθεσης όλους τους κατοίκους αυτού του μικρόκοσμου και να τον ξεναγήσει στις πολύχρωμες ή στις ασπρόμαυρες  ζωές τους.

Ποιά μηνύματα θα θέλατε να μεταδώσετε στους επισκέπτες της έκθεσης;

Δεν πρόκειται τόσο για μηνύματα όσο για την δημιουργία μιας πολύ ευχάριστης διάθεσης και ατμόσφαιρας. Ιδανικά, θα ήθελα ο επισκέπτης να φεύγει από την έκ8εση με μία αίσθηση πληρότητας, σαν να διάβασε ένα πολύ ωραίο βιβλίο ή να είδε μία πολύ ωραία ταινία. Και κυρίως να φεύγει χαρούμενος.

Έχετε εικονογραφήσει πολλά παιδικά παραμύθια. Νιώθετε ότι κρύβεται ένα παιδί μέσα σας το οποίο βγαίνει κατά τη διάρκεια της κάθε εικονογράφησης; Έχουν επηρεάσει τα παιδικά χρόνια και οι αναμνήσεις σας τους χαρακτήρες και το ύφος των εικόνων σας;

Ναι, σίγουρα έχω πολύ καλή σχέση με τον παιδικό μου εαυτό. Τόσο καλή που κάνει αισθητή την παρουσία του και εκτός εικονογράφησης. Νομίζω πως ζωγραφίζω τις εικόνες που αυτό το παιδί θα ήθελε να δει σε ένα βιβλίο. Σίγουρα οι παιδικές μου αναμνήσεις επηρεάζουν την δουλειά μου απλά δεν ξέρω μέχρι σε ποιο σημείο αυτό γίνεται συνειδητά, ίσως επειδή οι περισσότερες επιρροές και αναφορές μου είναι των τελευταίων ετών. Παρόλο αυτά, δεν νομίζω να γινόμουν εικονογράφος αν δεν μου είχαν μάθει  να αγαπώ τα βιβλία και το διάβασμα από πολύ μικρή ηλικία.

Ποιό είναι το αγαπημένο παραμύθι των παιδικών σας χρόνων;

 «Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων». Αυτό το βιβλίο δεν έχει σταματήσει να με γοητεύει ούτε στιγμή από την μέρα που το πρωτοδιάβασα.

Ποιά είναι  η σχέση μεταξύ λέξεων και εικόνων; Τι είναι πιο δύσκολο τελικά: η αφήγηση με εικόνες ή η γραπτή αφήγηση;

Κάθε είδους αφήγηση έχει τις δικές τις δυσκολίες και ιδιαιτερότητες. Σαν εικονογράφος μου φαίνεται πολύ απλό να διηγηθώ μια ιστορία μόνο με εικόνες, ωστόσο νομίζω πως θα δυσκολευόμουν πολύ να κάνω το ίδιο και να αποδώσω την ίδια αίσθηση της διήγησης  χρησιμοποιώντας μόνο τις σωστές λέξεις. Άλλωστε εκεί  βρίσκεται και η μαγεία του εικονογραφημένου βιβλίου. Στο πώς δύο αφηγητές με τελείως διαφορετικά μέσα εξιστορούν στον αναγνώστη το ίδιο παραμύθι.

Ποιος είναι ο ρόλος της εικονογράφησης σε ένα βιβλίο; Να συνοδεύει το κείμενο, να το συμπληρώνει ή να μεγεθύνει τα γεγονότα;

Προσωπικά πιστεύω πως μία εικονογράφηση πρέπει να κάνει και τα τρία, και μάλιστα στο ίδιο κείμενο. Ουσιαστικά η εικόνα πρέπει να προσαρμόζεται με το εκάστοτε σημείο του κειμένου, αλλού να είναι πιο διακριτική, άλλοτε να «επεκτείνει» το κείμενο και σε σημεία να το μεγεθύνει και να το υπερβάλλει. Το να υπάρχει αυτή η ποικιλία στον τρόπο διαχείρισης του κειμένου, είναι κάτι που κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη και ειδικά του παιδιού.

Είναι εξοικειωμένο το ελληνικό κοινό με την τέχνη της εικονογράφησης;

Ενώ το ελληνικό κοινό δείχνει ενδιαφέρον για το εικονογραφημένο βιβλίο είναι μάλλον κλασσικό στις προτιμήσεις του και αρκετά επιφυλακτικό σε ποιο εικαστικές προτάσεις. Επίσης υπάρχει αυτή η τάση να συνδέεται η εικονογράφηση αποκλειστικά με το παιδικό βιβλίο και κάτι τέτοιο σαφώς δεν ισχύει. Αυτό που θα ήθελα εγώ να δω από το ελληνικό κοινό είναι μια πιο ανοιχτόμυαλη αντιμετώπιση σε εικονογράφηση που δεν απευθύνεται μόνο σε παιδιά αλλά και σε ενήλικες.

Μπορεί η εικονογράφηση των παιδικών βιβλίων να συμβάλλει στη διαπαιδαγώγηση ενός παιδιού;

Θεωρώ την εικονογράφηση καθοριστική για κάτι τέτοιο. Ειδικά στα πολύ μικρά παιδιά που η εικόνα αποτυπώνεται πιο έντονα από ότι το κείμενο πρέπει να είμαστε πολύ προσεχτικοί και συνεπείς στον τρόπο εικονογράφησης των μηνυμάτων του κειμένου, ιδιαίτερα όταν αυτό έχει διδακτικό χαρακτήρα.

Πώς θα εικονογραφούσατε τη φράση «και ζήσανε αυτοί καλά και ‘μείς καλύτερα»;

 Εάν ήταν στο χέρι μου θα τελείωνα κάθε ιστορία, όποια και αν ήταν αυτή, με την θέα του ωκεανού. Μόνο ο ωκεανός, χωρίς το ανθρώπινο στοιχείο ή άλλες αναφορές στην υπόθεση του κειμένου. Είναι μία πολύ προσωπική αίσθηση ανακούφισης και ασφάλειας που μου προκαλεί μόνο η θάλασσα, και για μένα θα ήταν το ιδανικό τέλος σε κάθε παραμύθι με ευτυχή κατάληξη.

Βιογραφίκο


Η ζωγράφος/ εικονογράφος Κατερίνα Χαδουλού γεννήθηκε το 1980 στη Νάπολη της Ιταλίας. Το 2001 εισήχθη στο Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών της Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ (1η θέση στη σειρά εισακτέων) και στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών στην Αθήνα (9η θέση στη σειρά εισακτέων). Σπούδασε Ζωγραφική στο ΣΤ’ Εργαστήριο με δάσκαλο τον Τρ. Πατρασκίδη. Αποφοίτησε με άριστα τον Σεπτέμβριο του 2006. Από το 2003 έως και το 2008 παρακολούθησε μαθήματα Γραφικών Τεχνών, Τυπογραφίας και Τέχνης του Βιβλίου με καθηγήτρια τη Λεώνη Βιδάλη. Κέρδισε το 2ο Βραβείο Νέων Καλλιτεχνών στον 6ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό Κόμικς του 9 της Ελευθεροτυπίας (Σεπτέμβριος 2006) και το 2ο Βραβείο στον 2ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό «Comix» (Σεπτέμβριος 2007). Το 2009 απέσπασε Βραβείο ΕΒΓΕ Γενικής Εικονογράφησης και το 2010 το Βραβείο Εικονογράφησης ΙΒΒΥ για το βιβλίο «Η περιπέτεια των 4 εποχών» (εκδόσεις Καρυδάκη, 2009). Έχει συμμετάσχει σε εργαστήρια και ομαδικές εκθέσεις. Από το 2007 έως το 2009 εκπόνησε καλλιτεχνικό έργο στο Εργαστήριο Γραφικών Τεχνών της ΑΣΚΤ με υποτροφία του ΙΚΥ. Εργάζεται ως εικονογράφος από το 2007. Η εικαστική της γλώσσα είναι ανθρωποκεντρική που φέρει έντονα τα ίχνη του γερμανικού εξπρεσιονιστικού κινηματογράφου και της τεχνοτροπίας του σουρεαλισμού, αντλεί από τον κυβισμό και ακολουθεί συχνά την τεχνική του κολάζ ή τη λογική του γκράφιτι. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Αδριανός Σωτήρης

Ανάμεσα στα παλιά νεοκλασικά κτίρια της οδού Καλιφρονά στη Κυψέλη, ένα στούντιο ζωγραφικής «διαμάντι», εκκολάπτει ένα νέο καλλιτέχνη,τον Αδριανό. Εκεί, νέες εικαστικές ιδέες και τεχνικές, παρορμήσεις, ερμηνείες και αναπάντητα μεταφυσικά ερωτήματα, παντρεύονται  εύστοχα με την ιστορία, τον ακαδημαϊσμό και την σοβαρότητα που αποπνέει ο χώρος.
Ο Αδριανός είναι καλλιτέχνης, με κάθε υπαρκτή ρομαντική ερμηνεία της λέξης.
Αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς αλλά και υποσχόμενους Έλληνες νέους δημιουργούς, καθώς το ταλέντο και η μαεστρία του, ακτινοβολεί τον ψυχισμό ενός νέου ανθρώπου που δεν γνωρίζει συμβιβασμούς και κανόνες, αλλά αντίθετα μια ατίθαση προσωπικότητα έτοιμη να κατακτήσει τον απύθμενο κόσμο της τέχνης.

  Η Σχολή


 Ο Αδριανός Σωτήρης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1977. Είναι από τα λίγα τυχερά παιδιά επάνω στη γη που από την πρώτη ανάσα τους, οσφραίνονται τα υλικά της ζωγραφικής, παρατηρούν την κίνηση του χρωστήρα στον μουσαμά και αγγίζουν την ανάγλυφη επιφάνεια του λαδιού, μιας και η μητέρα του, τον γαλούχησε με την τέχνη και τον μύησε στα μυστικά της ζωγραφικής. Εισάγεται στην Α.Σ.Κ.Τ. Αθηνών το 1999 με καθηγητές τον Δημήτρη Μυταρά και τον Ζαχαρία Αρβανίτη και αποφοιτά με άριστα το 2004.

Στη συνάντησή μας είδα έργα από την περίοδο της Σχολής μέχρι και έργα του σήμερα – ατελείωτα κάποια ακόμη –  τα οποία περιμένουν την ολοκλήρωσή τους για μια ακόμη μελλοντική ατομική έκθεση.

 Τα Εσωτερικά

Γυμνό, 2008, Λάδι σε μουσαμά, 80 Χ 100 εκ.Το βλέμμα μου περιπλανιέται σε εσωτερικά δωματίων και σε νεκρές φύσεις, κυρίως από το ατελιέ του, μαρτυρώντας απροκάλυπτα την διάθεση του Αδριανού για τον ακαδημαϊσμό και την μελέτη του χώρου και του φωτός. Το υλικό του είναι αποκλειστικά το λάδι, μιας και όπως δήλωσε ο ίδιος, «Για εμένα, το λάδι έχει μόνο ενδιαφέρον. Τα υπόλοιπα υλικά τα θεωρώ βαρετά. Το λάδι έχει μια ασύγκριτη καθαρότητα και λάμψη».  
Πάραυτα, χαρακτηρίζει τα φοιτητικά του έργα άχρωμα και σκουρόχρωμα. «Ποίο σου αρέσει;» με ρωτά.
Δεν μπορώ να απαντήσω. Δεν έχω λέξεις.
Παρά μονάχα εικόνες και οσμές στο μυαλό. Ταξιδεύω στο βαθύ μπλε, στην ώχρα, στο κόκκινο και στο γήινο καφέ των εσωτερικών. Περιπλανιέμαι στο ημίφως και ακούω το τρίξιμο του ξύλινο δαπέδου στα αφτιά μου.  «Αδριανέ μην με ξυπνάς !», σκέπτομαι.  Η ζωγραφική του, άγουρη ακόμη, είναι άκρως ατμοσφαιρική, ποιητική θα έλεγε κανείς, και είναι αυτό που μαρτυρά ότι ο Αδριανός έχει ένα λαμπρό μέλλον μπροστά του.

Στην ερώτησή μου για το πόσο τον επηρέασαν οι καθηγητές του, πήρα την πιο ειλικρινή και εύστοχη απάντηση.
Έτσι είναι ο Αδριανός. Αυθεντικός, εύστοχος και λιγομίλητος.
«Η Σχολή είναι ένα φυτώριο. Στον κάθε φοιτητή που μπαίνει εκεί, του δίνεται η δυνατότητα να πειραματιστεί και να εξελιχθεί. Σαφώς, οι καθηγητές προσπαθούν να περάσουν –  ο καθένας ξεχωριστά – τα όποια μηνύματα και επιρροές, αλλά μεγάλη σημασία έχει η ιδιοσυγκρασία και η άποψη του κάθε φοιτητή/ζωγράφου.
Ας μην ξεχνάμε ότι όλοι, μέσα σε κάθε εργαστήρι είναι καλλιτέχνες. Και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζονται. Σαν καλλιτέχνες. Άπαξ και ξέρεις τι θες, τι είναι αυτό που σε εκφράζει και σε χαρακτηρίζει σαν άνθρωπο/καλλιτέχνη, τότε δεν χάνεσαι.
Ακολουθείς τον στόχο που εσύ έχεις βάλει. Ακούς, μελετάς και προχωράς!»

 Ο Ερωτισμός

Έφη, 2008, Λάδι σε μουσαμά, 80 Χ 105 εκ.Ο Αδριανός κατακλύζεται από πάθος, ένταση και αφοσίωση για τη ζωή. Τα έργα του αναδύουν ένα παράφορο ερωτισμό, μια αύρα μέθης και συναισθηματικής φόρτισης.
Αφιερώνει μια ολόκληρη σειρά έργων, μεγάλων διαστάσεων σε πορτραίτα και γυμνά, νεαρών γυναικών, πρώην ερωμένων ως επί το πλείστον.

«Οι μεγάλες διαστάσεις μου κεντρίζουν το ενδιαφέρον. Έχουν μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας, προσφέρουν περισσότερο χώρο πειραματισμού και πρόκλησης για νέες ανακαλύψεις.  Στις μεγάλες επιφάνειες χάνομαι. Όσων αφορά τα ερωτικά, είναι κοπέλες με τις οποίες είχα σχέση. Πόνεσα για κάθε μια ξεχωριστά».

Μου εξηγεί απλοϊκά ότι ζωγραφίζει αυτό που αισθάνεται.
«Δεν θεωρώ ότι παίρνω έμπνευση από κάπου. Η δουλειά  μου είναι βιωματική. Ζωγραφίζω αυτό που αισθάνομαι. Ζωγραφίζω τη θλίψη μου, τον προβληματισμό μου, τα ένστικτά μου. Ακολουθώ πιστά τα ένστικτά μου. Όποια και να είναι αυτά.
Μέσα μου έχω ένα κόσμο. Αυτό προσπαθώ να περάσω στον θεατή. Και μέσα από αυτή τη διαδικασία παίρνω μαθήματα αυτογνωσίας. Μερικές φορές και εγώ ο ίδιος εκπλήσσομαι από τον εαυτό μου».
Τα λόγια του, αλλά πιο πολύ τα έργα του, είναι τόσο πιστευτά. Δεν προσποιείται. Είναι τόσο αυθεντικός σε σημείο καθήλωσης. Φαίνεται στο βλέμμα του και στο βλέμμα των πορτρέτων. Τι περίεργο; Βρίσκομαι ανάμεσα σε μια βουβή συνομιλία. Είμαι μάρτυρας μιας μεταφυσικής θύελλας συναισθημάτων και παλλόμενων ενεργειών.

 Ο Συμβολισμός

Φάος, 2009, Λάδι σε πανί, 127 Χ 205 εκ. Συνεχίζοντας την κουβέντα με τον Αδριανό, μου δείχνει έργα της τελευταίας του δουλειάς, η οποία γίνεται και ολοένα και πιο συμβολική.
Η γραφή του έχει πια ωριμάσει μαζί και ο εξωπραγματικός του κόσμος. Η χρωματική του παλέτα παραπέμπει σε έργα της Αναγέννησης, του Ρέμπραντ, του Μπρούγκελ.
Παντού υπάρχουν σύμβολα.  Κυρίως του θανάτου και της μεταθανάτιας ζωής. Νεκροκεφαλές, νομίσματα, πτηνά, ερπετά, βραχώδη τοπία, εσοχές στη γη, που λειτουργούν ως πύλες για τον Κάτω Κόσμο.  

«Σε τρομάζουν?» με ρωτά? «Μου αρέσει στα έργα μου να περνώ μηνύματα. Ο καθένας καλείται να τα ερμηνεύσει όπως θέλει. Εγώ αποτυπώνω στον καμβά την έννοια του θανάτου και της ζωής. Που εξάλλου δεν απέχει πολύ το ένα από το άλλο.
Για μένα η ζωγραφική είναι ένα ατέρμων ταξίδι. Μέσα σε αυτό μελετώ και πειραματίζομαι. Παίζω με τις έννοιες, τους συμβολισμούς, τις οφθαλμαπάτες.
Βάζω στον εαυτό μου και στους θεατές παιχνίδια μυαλού. Αυτό με κεντρίζει.
Η έρευνα της τέχνης μου σε βάθος».

 Προσευχή, 2009, Λάδι σε πανί, 300 Χ 185 εκ.Παράλληλα ο ζωγράφος θέτει ερωτήματα για την ενέργεια, την μεταφυσική της διάσταση, την θρησκεία, την πίστη.
«Πάντα με ενδιέφερε για το τι υπάρχει κάτω από τη γη. Αυτή η οριζόντια διχοτόμηση παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον, γεννώντας την ύπαρξη δύο κόσμων.
Του υπαρκτού και του μεταφυσικού. Του επίγειου και του παράδεισου. Πώς όμως φτάνει κανείς εκεί; Στο ιδεατό; Υπάρχουν δύο τρόποι. Ο καλός και ο κακός. Ο εύκολος για μερικούς ανθρώπους και ο δύσκολος για κάποιους λιγότερο τυχερούς».

Αφήνοντας το αχόρταγο βλέμμα μου να περιπλανηθεί πάνω στους μουσαμάδες, καταλήγω στο συμπέρασμα πως ο Αδριανός είναι εξαιρετικός κολορίστας. Είναι μαέστρος της αποτύπωσης του φωτός και της άμεσης και εννοιολογικής μετάδοσης της ενέργειάς του.
«Το φως ανεξάρτητα από πού προέρχεται μεταδίδει κάποιο είδος ενέργειας. Άλλοτε είναι διαπεραστική, καθηλωτική και άλλοτε εννοιολογική και συμβολική».  

Αργότερα μου εξηγεί πως τον ενδιαφέρει πολύ η βιολογία και η ανατομία. Μελετά τα οστά ζώων, τον σπειροειδή σχηματισμό των όστρακων, μαθηματικές έννοιες και αστροφυσικούς σχηματισμούς, και όλα αυτά τα παντρεύει με επιτυχία στο αναπάντητο ερώτημα στο «τι έπεται μετά τον θάνατο;»

Χαρακτηριστικό επίσης της δουλειάς του καλλιτέχνη, είναι η συχνή απεικόνιση της προσωπογραφίας του. Και αυτό, διότι θεωρεί τον εαυτό του πρωταγωνιστή τον ασυνείδητων ιστοριών. Πρόκειται για ψυχογράφημα του ίδιου του δημιουργού.

Τον ρωτώ πως αντιδρά ο κόσμος. Μου απαντά πως έχει βρεθεί αντιμέτωπος με ποικίλες αντιδράσεις.
«Έχουν φτάσει μέχρι στο σημείο να μην μπουν καν στην αίθουσα. Αλλά δεν με πειράζει. Κάποιες φορές το περιμένω. Δεν μπορούμε να τους ικανοποιούμε όλους. Πάντα όμως είχα την απορία για το πόσο είναι εξοικειωμένο το βλέμμα του θεατή. Συμπίπτει με αυτό του καλλιτέχνη;
Μπορεί να έχει την ίδια δυνατότητα και διεισδυτικότητα; Για τους εξοικειωμένους, θαρρώ πως ναι».

Το Βραβείο

Επιλογές, 2010, Λάδι σε πανί, 127 Χ 204 εκ.Για τον Αδριανό Σωτήρη η επιβράβευση δεν άργησε να έρθει. Μετά από διεθνή διαγωνισμό που είχε προκηρύξει η Πολιτιστική Ολυμπιάδα του Λονδίνου για το 2012 και στο οποίο είχαν λάβει μέρος 15.000 καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο, από την χώρα μας επελέγη ο Αδριανός, προκειμένου να μας εκπροσωπήσει με τα έργα του στο μουσείο του Λονδίνου.
Το έργο του με τίτλο «Επιλογές», απέσπασε χρυσό μετάλλιο από την Εικαστική Ολυμπιάδα του Λονδίνου (Olympic Fine Arts London 2012, Creative Cities Collections).

Στην άμεση ερώτησή μου για το πώς το δέχτηκε, πήρα την πιο ταπεινή απάντηση.
«Χάρηκα, αλλά δεν είναι αυτό που θα με χαρακτηρίσει. Δεν πιστεύω στα βραβεία. Δηλαδή τι έγινε τώρα; Αυτό το μετάλλιο θα με χαρακτηρίσει σαν ζωγράφο;
Προσωπικά αυτό που με νοιάζει είναι η δουλειά μου. Αυτό θέλω να κάνω. Προχωρώ έχοντας στο μυαλό μου το επόμενο έργο. Δεν κολλάω σε βραβεία. Καλά είναι να συμβαίνουν αλλά όχι να μας στιγματίζουν».

Έχοντας βιώσει στο πετσί μας την οικονομική κρίση, τον ρωτώ πώς το χειρίζεται και πως το εισπράττει.
«Η κρίση στην τέχνη έχει εμφανιστεί καιρό τώρα. Σαφώς και την εισπράττω καθημερινά στη δουλειά μου. Όπως όλος ο κόσμος έτσι και εγώ έχω περιορίσει τα έξοδα μου στο 90%. Αλλά αυτό δεν με εμποδίζει να δημιουργώ.
Συνεχίζω με την ίδια πίστη. Πιστεύω πως η δουλειά μου θα βρει τον δρόμο της.
Όταν είσαι πραγματικά αφοσιωμένος, τότε πετυχαίνεις τον στόχο σου». 

Ο λόγος του πάντα έτσι ήταν. Απλός και μεστός.  Και οι σκέψεις του βαθιές και τυραννικές.  Τελικά η τέχνη δεν έχει ανάγκη από φανφάρες και επιτηδευμένα λόγια. Χρειάζεται ειλικρίνεια, αγάπη και προπάντων σεβασμό.

Όπως ο Αδριανός, πολύ σωστά έμαθε από τότε που ήταν μικρός, πως … «η ζωγραφική είναι σημαντική».